Broadway cruising walkway (from 1975)/ Broadway, pikieta (od 1975 do dziś)

The biggest and most centrally located cruising walkway in Warsaw was given a bombastic and high-sounding name. Originally its path was the inside subway tunnel at the Dworzec Centralny (Central Railway Station), extended into alleys above the ground between the Palace of Culture and Science and Warszawa Śródmieście station.
Central Railway Station, second controversial building in the centre of Warsaw is, just like the neighbouring Palace of Culture and Science, the end product of success propaganda, only two decades later. Built hastily to be ready for Leonid Brezhnev’s visit in 1975, it needed a few repairs straightaway. Just like in the case of the Palace, its demolition was considered, not only for aesthetic reasons, but mainly practical and economical. Its maintenance is very expensive and you cannot see any effects of invested money anyway, but after a major lift in coming years it is supposed to weather the football-touristic storm of Euro 2012.
A complicated web of station corridors and passages, as well as good transport connections and an option of quick evacuation, were fostering underground life, especially night life. Big turnover of passers-by, travellers, visitors and the nouveau-riche willing to grab a taste of life in the capital encouraged an on-going observation and combing for new, young, desperate faces. Good understanding of the station’s nooks would allow a quick escape, both from possible attackers and from the law enforcement forces. The subway could also provide a shelter from the vagaries of the weather, so no wonder it quickly became the terrain of sexual pursuits.
The cottage started at the famous huge public toilet at the Central Railway Station, known as the Queen of Warsaw Public Convenience. It held this status until it got divided into two parts during a renovation several years ago. It is strategically located close to the exits to tram and bus stations.
Before the era of ads in gay magazines, not to mention the Internet, this was the place where one could meet “the whole Warsaw”, because – as the American writer Edmund White said – cottages are a classless phenomenon. Here, amongst the queer mob, a famous writer, a great economist, a professor of College de France appeared (incognito, of course). What mattered here were attributes of purely “personal” nature – although wits and charm did not hurt; as everybody knows, the “whole package” is what matters.
The “toilet granny” from the Broadway toilet did not have it easy. This is how Mariusz Szczygieł described her in 1986 in Na Przełaj weekly:
The toilet granny swears more and more. Indeed she got the worst “cottage”, i.e. lavatory. She only opens 3 cubicles out of 9 in the men’s. The buggers wreck everything. She finds bottles and needles. She even found a “stiff” man. (…) And so the cottage lady complains that 5 zlotys from everybody entering does not cover her losses. If one could at least kick the faggots off; but for them the toilet is a sanctity. They come and come every minute. There was one that barged in fifty times one night – she counted. And maybe even more. She is not entirely sure, because she had fallen asleep later on. He was pretending to wee. His luck that men do not pay for peeing. They stand there in a line in front of the urinals, and there are many urinals there – fifteen – and they peek above each other’s shoulders… (….) Oh, if only AIDS devoured all those faggots. (…) They have no flats of their own, the families kicked them out, the police chases them – so where are they supposed to meet others, like themselves? Sometimes she feels sorry for them and swears just ostensibly, so they don’t make her work difficult.
Here is how a participant of the toilet activities describes one of the methods of toilet “pulling”:
Between the cubicles there were gaps by the floor, so if you didn’t want to stretch one’s neck, you could put a mirror on your shoe and see what was going on next door. One gal pal had an idea to use a dental mirror, which revolutionised pulling.
Nowadays it would be to no avail to look for those wide passages divided by the famous thirteen columns, where the thrill-seekers would linger. The promenade is now full of retail and food booths, pawnshops, newsagents, bars and cafés. On one side there is still a row of storage lockers – this is where the so-called “gallery” used to be – a place to watch visiting “rough trades”. After the renovation, a new toilet, closer to the Palace of Culture, took over the modest baton of cottage No. 2 from the legendary first one.
Above the ground, the Broadway goes on in the direction of Marszałkowska Street and the present day Metro Centrum station. The toilets there quickly became an attractive terrain of sexual encounters.
In its best times, the Broadway was every day full of gays of different kinds. The special day was Friday, when a real “fairy rally” would start:
“Sisters” from every corner of Poland come here for guest performances. They gather in groups, talk, make plans for night encounters, decide at whose place to throw a “pink ballet” (popular sex-party), sometimes in the corner they drink plonk or booze bought at the nearby den. “Sometimes it gets very merry here”, says Dzidek, a twenty-year-old boy with blonde hair and impeccable manners. “We have a blast when one of the ‘sisters’ gets all dolled up, puts on a dress, heels and make-up. People are left open-mouthed. Why do we meet here? It just happened. We need to meet somewhere after all”.
And this is what Krzysztof Boczkowski wrote in his pioneering book Homoseksualizm (Homosexuality) and Małgorzata Dragan related in Kurier Polski daily:
(…) “The feeding ground” becomes busy after 8pm. In winter-time even earlier, right after dusk. Who needs dusk, anyway? After all, although it is just a corner of the Central Railway Station, it is brightly lit regardless of the time of the day.
As one of the Broadway guests relates, one should start pulling considerably early, especially in the park by Palace of Culture and Science:
As the evening and then the night goes by, especially right before dawn, the criteria decline (…). Sometime around midnight and even much later, you pull whatever is there, as long as it does not hurt your eyes…
Nowadays the hunt and anonymous sex have changed entirely. Mostly these are meetings arranged beforehand on the Internet. In this respect, metro system toilets are very useful as well as toilets in massive shopping centres. There are clubs advertised in the circles with vast and well equipped darkrooms. Cottages that still exist are just one of many ways to establish casual contacts. But before the breakthrough of 1989 places like Broadway were one of a very few ways to fulfil one’s needs. Many guests of the station admitted that the lavatory is a last resort, but – equally often – it is the only resort. No wonder then that one is on one hand the memory of establishments like this pushed out of gay collective conscience, but on the other hand they have achieved a legendary status. Broadway – right next to Trzech Krzyży Square – is one of them.

See also:
Cottages, Palace of Culture and Science, Trzech Krzyży Square

Autorzy: Krzysztof Tomasik, Krzysztof Zabłocki, Marcin Pietras, Marcin Teodorczyk, Michał Minałto, Wojciech Szot, Yga Kostrzewa
Zdjęcia: Radosław Cetra
Tłumaczenie: Marcin Łakomski

Wydawnictwo:, Stowarzyszenie Lambda-Warszawa, Stowarzyszenie Otwarte Forum,
Miejsce wydania: Warszawa
Tytuł oryginalny: HomoWarszawa. Przewodnik kulturalno-historyczny
Wydawca oryginalny:
Rok wydania oryginału: 2009
Oprawa: twarda
ISBN-13: 978-83-9269683-4
Wydanie: I

Cena z okładki: 45 zł – kup u nas

Książka dofinansowana przez Biuro Kultury Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy.

Broadway, pikieta (od 1975 do dziś)

Szumną i podniosłą nazwą uhonorowano największą i najbardziej centralną pikietę gejowską w Warszawie. Pierwotnie biegła wewnętrznym tunelem podziemnym Dworca Centralnego, a jej przedłużenie stanowiły alejki ciągnące się dalej na powierzchni pomiędzy Pałacem Kultury i Nauki a dworcem Warszawa Śródmieście.

Dworzec Centralny – druga pod względem kontrowersji budowla w centrum miasta, podobnie jak sąsiedni Pałac Kultury i Nauki także jest dziełem propagandy sukcesu, tyle że o dwie dekady późniejszej. Zbudowany w pośpiechu na przyjazd Leonida Breżniewa w 1975 roku, po części już od razu nadawał się do poprawek i remontu. Podobnie jak w przypadku Pałacu, rozważano jego rozbiórkę, nie tylko ze względów estetycznych, ale głównie – praktycznych i ekonomicznych. Utrzymanie go w stanie użyteczności kosztuje krocie, a efektów i tak nie widać, niemniej po gruntownym liftingu w nadchodzących latach, przetrwać ma jeszcze piłkarsko-turystyczną nawałnicę na Euro 2012.

Skomplikowana sieć dworcowych korytarzy i przejść, jak również dogodna komunikacja i możliwość szybkiej ewakuacji, sprzyjała rozkwitowi podziemnego życia, zwłaszcza nocnego. Duża rotacja przechodniów, podróżnych i przyjezdnych, nuworyszy, pragnących zakosztować życia w stolicy, sprzyjała nieustającej obserwacji i wychwytywaniu nowych, młodych, zdesperowanych twarzy. Orientacja w dworcowych zaułkach umożliwiała szybką ucieczkę, tak przed ewentualnymi napastnikami, jak i stróżami prawa. Podziemia dawały przy tym schronienie przed kaprysami pogody, stąd nic dziwnego, że szybko stały się także miejscem erotycznych łowów.

Pikieta rozpoczynała się od słynnej, wielkiej toalety na Dworcu Centralnym, zwanej także Królową Warszawskich Szaletów. Status ten utrzymywała przynajmniej do momentu, gdy kilka lat temu podczas remontu podzielono ją na dwie części. Położona jest strategicznie blisko wejść na przystanki tramwajowe i autobusowe.

Przed epoką ogłoszeń w pismach gejowskich, nie mówiąc już o internecie, można było tam spotkać „całą Warszawę”, bo jak napisał amerykański autor Edmund White – pikiety są zjawiskiem bezklasowym. Tu wśród pedalskiej gawiedzi, bywali (rzecz jasna anonimowo) sławny prozaik, wielki ekonomista, profesor College de France. Tu liczyły się przymioty czysto „osobiste” – choć oczywiście inteligencja i wdzięk nie stoją w żadnym wypadku na przeszkodzie; ważny jest, jak wiadomo, „całokształt”.

Nie miała łatwego życia „babcia klozetowa” z broadwayowskiej toalety. Sportretował ją Mariusz Szczygieł w 1986 roku w tygodniku „Na Przełaj”:

Klozetowa przeklina coraz częściej. Bo też jej przypadła w opiekę najgorsza „pikieta”, to znaczy ubikacja. W męskiej na dziewięć kabin tylko trzy otwiera. Niszczą cholery okropnie. Butelki i strzykawki znajduje. Człowieka leżącego bez ducha też znalazła. (…) I tak narzeka pikietowa, że pięć złotych od każdego wchodzącego nie wyrówna jej strat. Żeby pedałów chociaż przegonić; ale dla nich ubikacja rzecz święta. Wchodzą i wchodzą co chwilę. Jeden to przez cały wieczór pięćdziesiąt razy właził – naliczyła, a może i więcej. Nie wie, bo później usnęła. Udawał, że sika. Jego szczęście, iż za sikanie chłopy nie płacą. Stoją tak rzędem przed ścianą z pisuarami, a pisuarów dużo – piętnaście i zaglądają sobie przez ramię… (….) Żeby tych pederastów AIDS do końca zeżarł. (…) Nie mają własnych mieszkań, odtrąceni przez rodzinę, milicja ich gania – to niby gdzie mają z takimi jak oni spotkać się? Nieraz tak ich właśnie żałuje, a przeklina dla pozoru, żeby jej pracy nie utrudniali.

Jedną z metod „podrywu” toaletowego przedstawia uczestnik wydarzeń toaletowych:

Między kabinami były od podłogi przerwy, wiec jak ktoś nie chciał zaciągać żurawia, to kładł na but lusterko i podglądał co też tam obok się dzieje. A jedna z koleżanek wpadła na pomysł, żeby do tego użyć lusterka dentystycznego, co zrewolucjonizowało podryw.

Dziś próżno doszukiwać się szerokich pasaży rozdzielonych przez słynne trzynaście kolumn, pomiędzy którymi krążyli poszukiwacze szybkich przygód. Promenada zarosła boksami handlowymi i gastronomicznymi, lombardami, kioskami, barami i kafejkami. Po jednej stronie pozostał jeszcze rząd szafek do przechowywania bagażu – w tym miejscu była tak zwana „galeria” – obserwowało się przyjezdnych „lujów”. Utworzona po remoncie toaleta bliżej Pałacu Kultury przejęła po legendarnej poprzedniczce skromną pałeczkę pikiety-bis.

Na powierzchni Broadway ciągnie się dalej w kierunku ulicy Marszałkowskiej i dzisiejszej stacji Metro Centrum, której toalety też szybko stały się atrakcyjnym miejscem erotycznych spotkań.

W najlepszych czasach Broadway codziennie był pełen gejów różnorakiej maści. Dniem świętym były zwłaszcza piątki – wtedy zaczynał się istny „zlot ciot”:

Na gościnne występy przyjeżdżają ich „siostry” z różnych stron Polski. Wtedy zbierają się w grupkach, rozmawiają, umawiają na nocne spotkania, ustalają u kogo by tu zrobić „różowe balety” (popularne sex-party), czasem w kącie piją „bełta” lub kupioną na pobliskiej mecie „czyściochę”. „Nieraz jest tu strasznie wesoło” – mówi Dzidek, dwudziestoletni chłopak o jasnej czuprynie i nienagannych manierach – „Jak się któraś z „sióstr” odpicuje, włoży kieckę, szpilki, strzeli sobie makijaż, to wtedy ubaw. Ludzie o mało trupem nie padają z wrażenia. Dlaczego akurat tu się spotykamy? Tak się przyjęło. Przecież gdzieś musimy się spotykać”.
Takie wieści przytacza Krzysztof Boczkowski w swojej pionierskiej książce Homoseksualizm, zaś Małgorzata Dragan pisała w „Kurierze Polskim”:

(…) ruch na „żerowisku”, zaczyna się po 20. Zimą wcześniej, bo zaraz po zmierzchu. Zresztą, po co tu komu zmierzch, nie wiadomo, bo choć to kąt Dworca Centralnego, to i tak, bez względu na porę dnia, jest rzęsiście oświetlony.

Podryw, jak zdradza jeden z bywalców Broadwayu, należało zacząć w miarę wcześnie, zwłaszcza w parku pod PeKiNem:

Z upływem godzin wieczornych, potem nocnych, a zwłaszcza przed świtem, kryteria maleją (…) gdzieś koło północy, a nawet znacznie później, rwie się co popadnie, byle nie raziło w oczy…

Dziś zmienił się zupełnie charakter łowów i anonimowego seksu. Dominują spotkania zaaranżowane wcześniej przez Internet, w tym względzie doskonale spisują się toalety metra i gigantycznych centrów handlowych. Istnieją już rozreklamowane w środowisku kluby z obszernymi i wyposażonymi darkroomami. Pikiety, które wciąż funkcjonują, są tylko jedną z alternatyw nawiązania niezobowiązującego kontaktu. Jednak przed przełomem 1989 roku, miejsca takie jak Broadway stanowiły jedną z niewielu możliwości realizowania swoich potrzeb. Wielu bywalców dworca przyznawało, iż szalet jest ostatecznością, lecz – równie często – jedynym wyjściem. Nie dziwi więc, że z jednej strony pamięć o takich przybytkach wypierana jest ze zbiorowej gejowskiej świadomości, z drugiej otacza je nimb legendy. Broadway – zaraz obok placu Trzech Krzyży – jest jedną z nich.

Plac Trzech Krzyży, pikiety, Pałac Kultury i Nauki

HomoWarszawa. Przewodnik kulturalno-historyczny
wyd.; Stowarzyszenie Lambda Warszawa; Stowarzyszenie Otwarte Forum, Warszawa 2009
Yga Kostrzewa,
Michał Minałto,
Marcin Pietras,
Wojciech Szot,
Marcin Teodorczyk,
Krzysztof Tomasik,
Krzysztof Zabłocki.
Zdjęcia: Radosław Cetra
Grafika: Marcin Pietras
Redaktor wydania: Wojciech Szot
Skład DTP: Bartek Matusiak
Zapraszamy na stronę książki

Miło nam donieść, że „HomoWarszawa” znajduje się na pierwszym miejscu zestawienia sprzedaży* książek w homiczej księgarni Jako współwydawca wyrażamy radość z powodu niesłabnącej popularności książki! Mamy nadzieję, że anglojęzyczna wersja również zyska uznanie zagranicznych czytelników!
*Dane sprzedaży pochodzą z najnowszej „Repliki” nr 25/2010, s. 22.

2 komentarzeBroadway cruising walkway (from 1975)/ Broadway, pikieta (od 1975 do dziś)

  • Minz

    [Re: Broadway cruising walkway (from 1975)/ Broadway, pikieta (od 1975 do dziś)]

    Obrzydliwe gejowskie a właściwie gejowsko-kurewskie zwyczaje te pikiety, spotkania w kiblach itd. „Najlepsza na świecie jest miłośc w klozecie, a każdy szalet jest pełen zalet!”, pamiętacie? Nic dodać, nic ująć.

  • Loth

    [Re: Broadway cruising walkway (from 1975)/ Broadway, pikieta (od 1975 do dziś)]

    Gratulacje angielskiej wersji! 🙂

    Takie były czasy, dzisiaj mamy np sex czaty – zmieniają się środki, ludzie niekoniecznie 🙂


Możesz używać następujących tagów HTML

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>






Pamiętaj: zamieszczając komentarze akceptujesz regulamin

napisz do nas: Czasopismo zarejestrowane w Sądzie Okręgowym Warszawa Praga pod nr 2372 więcej »
Nr ISSN: 1689-7595

Powered by WordPress & Atahualpa