Refleksje z Sieradza

Sieradz nie jest miastem dużym, ale nie jest też miastem małym. Zapewne dlatego każdy może znaleźć w nim coś dla siebie. Jest tu sporo zabytków przeszłości i coraz więcej przejawów nowoczesności. Można napotkać miejsca ruchliwe i głośne, a także ciche i spokojne. Jest gdzie wypić kawę lub piwo – w zależności od pory dnia lub upodobań. Najprzyjemniejsze lokale znajdują się w Rynku, gdzie architektura sprzed wieków sąsiaduje z całkiem nową. Do tej drugiej należy otoczony wodą budynek Open Hair Cafe.

Trzeba przyznać, że jest to nazwa intrygująca, ale jej wyjaśnienie można łatwo odnaleźć. W jednej z witryn kawiarni zauważamy kilka dużych fotografii przedstawiających Antoine’a Cierplikowskiego oraz gwiazdy filmowe, których fryzury były jego dziełem.

Cierplikowski to bez wątpienia najbardziej znany człowiek wywodzący się z Sieradza. Urodził się w tym mieście w 1884 r. i tutaj, mając kilkanaście lat, zakochał się po raz pierwszy w jednym ze swych rówieśników. Podobno recytowali sobie wzajemnie wiersze Puszkina, a zimą jeździli na łyżwach po zamarzniętej Warcie. Jednakże któregoś dnia lód na rzece pękł, a przyjaciel Antoniego wpadł do wody i zmarł na zapalenie płuc. Młody Cierplikowski popadł w wielką rozpacz.

Niedługo później opuścił rodzinne miasto, co bez wątpienia stało się z pożytkiem dla niego i dla świata. Mieszkał przez kilka lat w Łodzi, gdzie u wuja uczył się fryzjerstwa, a w 1901 r. wyjechał do Paryża. Dzięki wyjątkowym zdolnościom, niezwykłej pomysłowości i ciężkiej pracy założył najsłynniejszy zakład fryzjerski nad Sekwaną, a po pewnym czasie zyskał sobie miano „króla fryzjerów i fryzjera królów”. Istotnie, z jego usług korzystało sześć królowych, prezydentowa Eleanor Roosvelt, a przede wszystkim aktorki i piosenkarki: Sarah Bernard, Mary Pickford, Eleonora Duse, Pola Negri, Greta Garbo, Marlene Dietrich, Betty Davis, Josephine Baker, Edith Piaf i Brigitte Bardot.

Cierplikowski założył liczne zakłady fryzjerskie, działające głównie w Europie i Ameryce Północnej pod marką „Antoine de Paris”. Powstające w nich fryzury budziły podziw jak i oburzenie moralistów, szczególnie w Stanach Zjednoczonych. Firmą zarządzała jego żona, poślubiona w 1909 r. Marie-Louise-Berthe Astier. Antoine traktował ją jak najbliższą przyjaciółkę, darzył szacunkiem lecz nie uczuciem. Ona zaś tolerowała obecność w domu kochanków męża, a przede wszystkim starała się zapanować nad jego rozrzutnością. Korzystali z niej zresztą nie tylko piękni młodzieńcy, lecz także borykający się z biedą, przebywający w Paryżu artyści z Polski.

Antoine należał do ludzi znanych ze swej ekscentryczności i wyjątkowego wyczucia piękna. Jego fryzjernie projektował rzeźbiarz i malarz Ksawery Dunikowski, a mieszkanie przy Avenue Paul Doumer uczennica Dunikowskiego, malarka Sara Lipska. Cierplikowski zamierzał pozostać w nim do końca życia, a potem spocząć na pobliskim cmentarzu Passy, w przygotowanym zawczasu grobowcu. Stało się jednak inaczej. W 1970 r. powrócił do Sieradza, sześć lat później zmarł i został tutaj pochowany.

Przez bardzo długi czas postać Antoine Cierplikowskiego była pamiętana przede wszystkim za granicą, pod wieloma względami nie mieściła się bowiem w schemacie wielkiego Polaka. Trudno byłoby znaleźć kogoś, kto w sposób bardziej wyrafinowany uosabiałby stereotyp fryzjera-geja. Kompozytor Zygmunt Mycielski określił go w swym dzienniku mianem „obłąkanego pedała”, co bywa bardzo różnie interpretowane. Bez wątpienia Cierplikowski nie znał granic w kreowaniu swego wizerunku, mieszając przy tym w różnych proporcjach egzaltację, kicz i ekstrawagancję.

Tych, którzy chcieliby dowiedzieć się więcej o jego życiu prywatnym, odsyłam do książki Marty Orzeszyny „Antoine Cierplikowski. Król fryzjerów, fryzjer królów” (Kraków 2015). Autorka przedstawiła mistrza nożyczek na barwnym tle epoki. Z publikacji tej korzystają dziś liczni miłośnicy przeszłości Sieradza oraz wielbiciele Antoine de Paris.

Niemal czterdzieści lat po śmierci Cierplikowski fascynuje, intryguje i inspiruje, a co najważniejsze zajmuje coraz ważniejsze miejsce w życiu kulturalnym Sieradza. Od 2009 r. odbywa się tu w lipcu Open Hair Festival poświęcony sztuce fryzjerskiej, będący hołdem dla twórczości Antoine.

„Do tej pory koncentrowaliśmy się na tym, że Cierplikowski był kreatorem fryzur, dziś idziemy krok dalej i chcemy przedstawić Antoine’a jako osobę, która oprócz fryzur kreowała także styl, makijaż i ubiór. Pokażemy Sieradz jako przestrzeń otwartą, gościnną, jako miejsce kolorowe, w którym dobrze się żyje” – powiedział prezydent miasta Paweł Osiewała z okazji tegorocznej edycji festiwalu.

Trudno byłoby mi odpowiedzieć na pytanie, jak słowa te mają się do sieradzkiej codzienności. Nie wątpię jednak, że warto spędzić w Sieradzu parę godzin lub dni, by przyjrzeć się bliżej barwom i życiu tego miasta!

Autorzy:

zdjęcie Paweł Fijałkowski

Paweł Fijałkowski

archeolog i historyk; zajmuje się dziejami Żydów w dawnej Polsce, historią polskiego protestantyzmu, pradziejami Mazowsza oraz homoerotyzmem w starożytnej Grecji i Rzymie; autor książek: „Seksualność, psyche, kultura. Homoerotyzm w świecie starożytnym” (2007), „Homoseksualizm. Wykluczenie – transgresja – akceptacja” (2009).




Skomentuj

  

  

  

Obraz CAPTCHY

*

Możesz używać następujących tagów HTML

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Pamiętaj: zamieszczając komentarze akceptujesz regulamin

napisz do nas: listy@homiki.pl

Homiki.pl. Czasopismo zarejestrowane w Sądzie Okręgowym Warszawa Praga pod nr 2372 więcej »
Nr ISSN: 1689-7595

Powered by WordPress & Atahualpa