Setna rocznica urodzin Alana Turinga

Alan Turing urodził się dokładnie 100 lat temu, 23 czerwca 1912 roku w Londynie. Jak zaświadczają jego biografowie, niemal od urodzenia był sam. Dość wspomnieć, że mieszkający w Indiach rodzice przyjechali do Anglii tylko po to, by to w Londynie mały Alan mógł się urodzić, a krótko po narodzinach syna wrócili do Indii (najpierw wyjechał ojciec, a w 15 miesiącu życia Alana – matka). Przyszły kryptolog pozostał pod opieką nianiek.

Mając 14 lat zaczął uczęszczać do Sherbone School w Dorset. Choć to tam ujawniły się jego wybitne zdolności w zakresie nauk ścisłych, nie czuł się dobrze w placówce kształcącej brytyjską kadrę przywódczą. Zapewne wynikało to z faktu, że już wtedy odkrył swoją orientację homoseksualną. W tym okresie zakochał się w Christopherze Morcomie, który jednak dość szybko zmarł na gruźlicę (13.02.1930). Według Andrew Hodgesa, profesora Oxfordu i autora biografii Turinga, wybitny kryptolog w pełni akceptował samego siebie i żył niemal jak współcześni nam geje.

 

Śmierć Morcoma była impulsem dla Turinga do poświęcenia się nauce, a przypieczętowaniem tych starań było uzyskane w 1931 roku stypendium naukowe na King’s College w Cambridge. To tam powstała jego najważniejsze dzieło O liczbach obliczalnych (ang. On Computable Numbers). Istotą pracy było wprowadzenie pojęcia abstrakcyjnej maszyny, mającej za zadanie wykonywanie algorytmu, czyli ciągu uprzednio zdefiniowanych instrukcji.

W pierwotnej wersji maszyna miała móc wykonywać tylko jeden algorytm (np. dodawanie, dzielenie, podnoszenie do potęgi). Dane miały trafiać do maszyny na papierowej taśmie. Turing opisał wiele podobnych maszyn, by w końcu stworzyć model uniwersalny zwany od wtedy maszyną Turinga. Istota była jednak zawsze ta sama – w zależności od podanych na taśmie instrukcji, miała być wykonywana konkretna operacja. Maszyna Turinga stała się w ten sposób uniwersalnym modelem komputera, którego zadaniem było wykonywanie algorytmów.

—————————————————————————-

Maszyna Turinga to wyidealizowany matematyczny model komputera. Składa się z taśmy podzielonej na pola. Każe pole znajduje się w jakimś N stanie. Pola przesuwają się pod głowicą, która ustawiona jest w jednym z M stanów. W zależności od kombinacji stanu głowicy i pola, maszyna może zapisać nową wartość na polu, zmienić stan głowicy lub przesunąć taśmę o jedno pole w przód lub w tył – konkretna czynność jest uzależniona od rozkazu. Lista zawierająca wszystkie zaplanowane rozkazy stanowi de facto program maszyny.

—————————————————————————-

Autor pracy O liczbach obliczalnych został dzięki niej uznany za jednego z najwybitniejszych matematyków świata. Trudno więc dziwić się, że w roku wybuchu II wojny światowej Centrala Łączności Rządowej (ang. GCHQ, Government Communications Headquarters), służba specjalna Zjednoczonego Królestwa zajmująca się gromadzeniem i oceną przydatności informacji pozyskanych z promieniowania elektromagnetycznego w telekomunikacji, zaproponowała Alanowi Turingowi stanowisko kryptoanalityka.

W 1940 młody uczony zaprojektował w oparciu o urządzenie skonstruowane przez polskich kryptologów M. Rejewskiego, J. Różyckiego i H. Zygalskiego tzw. bombę Turinga. Jej zadaniem było automatyczne łamanie szyfrogramów niemieckiej Enigmy. Projekt Turinga sprawił, że deszyfracja depesz Luftwaffe była prostsza, tańsza i skuteczniejsza.

Alan Turing był rónież autorem tak zwanego testu Turinga, który miał oceniać zdolność maszyny do posługiwania się językiem naturalnym. Tym samym był to test na opanowanie przez maszynę umiejętności myślenia w sposób zbliżony do ludzkiego. Test Turinga uznaje się za próbę formalnego zdefiniowania sztucznej inteligencji.

 

—————————————————————————-

Test Turinga polegał na tym, że człowiek spełniający rolę sędziego prowadził rozmowę w języku naturalnym z kilkoma „podmiotami”. Jeżeli po zadaniu określonej liczby pytań, sędzia nie jest w stanie jednoznacznie orzec, czy któraś ze stron jest maszyną, czy człowiekiem, wówczas przyjmuje się, że maszyna przeszła test. Jak dotąd żaden komputer nie zaliczył testu Turinga, a ostatnia awantura w ZUS związana z „wirtualnym doradcą”, który nie potrafi poradzić sobie z rozmową o geju, zdaje się to potwierdzać.

—————————————————————————-

Wspaniale rozwijająca się naukowa kariera Turinga powinna była doprowadzić go do Nagrody Nobla. Niestety, w 1952 roku Turing poznał na pikiecie trudniącego się pracą fizyczną Arnolda Murraya. Po spędzonej nocy rozstali się, a Turing wyszedł do pracy. Po powrocie do domu zauważył, że włamano się do jego domu. O zdarzeniu poinformował niestety policję. Niestety, bo zdarzenie to uruchomiło ciąg upokorzeń, prowadzący go w końcu do śmierci.

Wszczęte przez policję śledztwo wykazało między innymi homoseksualną orientację Turinga, który w końcu musiał przyznać się przed aparatem ścigania do bycia homoseksualistą. To pociągnęło automatyczne oskarżenie o naruszenie „moralności publicznej”. W czasie procesu sądowego bronił ponoć swojej orientacji jako czegoś naturalnego i nieszkodliwego, ale sąd nie dał mu wyboru. Turing stanął przed alternatywą: więzienie lub terapia hormonalna. Wybrał to drugie, czyli konsultacje psychiatryczne i roczną kurację hormonalną, której elementem było przyjmowanie estrogenu. Wśród konsekwencji, jakie spadły na Turinga, było też odebranie mu certyfikatu dostępu do poufnych danych i odsunięcie od prac nad konstrukcją komputera.

Chemiczna kastracja musiała być niezwykle uciążliwa (ginekomastia, utrata popędu seksualnego), skoro Alan Turing nie miał siły jej znosić. 7 czerwca 1954 roku, zjadając w sypialni jabłko zatrute cyjankiem, popełnił samobójstwo.

 

Odsłonięty w 2001 roku pomnik Alana Turinga w Parku Sackville w Manchesterze, pomiędzy budynkami uniwersytetu a gay village. W ręku Turing trzyma jabłko… Więcej zdjęć: http://pl.wikipedia.org/wiki/Pomnik_Alana_Turinga

Źródło: Wikipedia

 

Niestety, Turinga i jego tragiczną historię zignorowano też w sensacyjnym filmie „Enigma” w reż. Michaela Apteda (Niemcy/USA, 2001 r.). Bohaterowi zmieniono imię i nazwisko, a przyczyną jego nieszczęść scenarzyści uczynili miłość do kobiety…

We wrześniu 2009 r. premier Wielkiej Brytanii Gordon Brown przeprosił w imieniu rządu za „całkowicie niesprawiedliwe” i „straszne” potraktowanie Turinga.

—————————————————————————-

Choć Turing był sądzony zgodnie z ówczesnym prawem i nie możemy cofnąć zegara , potraktowano go w sposób całkowicie niesprawiedliwy i z zadowoleniem korzystam z możliwości oświadczenia, jak bardzo jest mnie i nam wszystkim przykro z powodu tego, co go spotkało. Alan i wiele tysięcy innych gejów, których tak jak jego skazano na mocy homofobicznych praw, zostali potraktowani strasznie. Przez lat dalsze miliony żyły w lęku przed skazaniem.(…) Trudno uwierzyć, że za pamięci osób jeszcze żyjących ludzie mogli się tak dać pochłonąć nienawiści – przez antysemityzm, przez homofobię, przez ksenofobię i inne mordercze uprzedzenia – że komory gazowe i krematoria stały się tak samo oczywistym fragmentem europejskiego krajobrazu, jak galerie, uniwersytety i sale koncertowe, którymi europejska cywilizacja wyróżniała się przez setki lat. To dzięki mężczyznom i kobietom, którzy całkowicie poświęcili się walce z faszyzmem, ludziom takim jak Alan Turing, okropności Holokaustu i wojny totalnej są częścią historii Europy, a nie częścią jej teraźniejszości.

List premiera Wielkiej Brytanii Gordona Browna w 57 lat od przymusowej chemicznej kastracji Turinga

Źródło: „To było straszne. Brown przeprasza za kastrację Turinga”, Gazeta.pl, 11 września 2009 r.

—————————————————————————-

 

Alan Turing to tragiczna postać – wielki geniusz, który zasługiwał na szacunek społeczeństwa, a spotkała go kara za to, że był sobą. Kiedy siadamy do swoich komputerów, nie zapomnijmy, że ich ojcem był homoseksualny matematyk, który mimo wybitnych zdolności stał się ofiarą homofobicznej mentalności brytyjskiego społeczeństwa.

 

Bibliografia

A. Hodges, W. Bartol, Enigma: życie i śmierć Alana Turinga, Warszawa 2002.

S. Singh, P. Amsterdamski, Księga szyfrów, Warszawa 2003. 

http://pl.wikipedia.org/wiki/Alan_Turing

http://pl.wikipedia.org/wiki/Test_Turinga

http://pl.wikipedia.org/wiki/Pomnik_Alana_Turinga

http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114881,7030437,_To_bylo_straszne___Brown_przeprasza_za_kastracje.html

 

Autorzy:

zdjęcie Krzysztof Halama (Walpurg)

Krzysztof Halama (Walpurg)

Bloger (Walpurg.pl, Walpdrive.pl), witkacolog-amator, w sztuce lubiący groteskę, w ludziach – indywidualizm, w partnerach – testosteron, zapalony eMKaeMowiec (miłośnik komunikacji miejskiej). Mimo wszystko mężczyzna. Życiowe motto: „Lepiej być kanciastym Czymś niż okrągłym Niczym” (C.F. Hebbel)

5 komentarzy do:Setna rocznica urodzin Alana Turinga

  • Walpurg

    Już po napisaniu tego tekstu pojawiły się doniesienia z Wielkiej Brytanii jakoby Turing jednak nie popełnił samobójstwa. Trzeba przyznać, że dość przekonujące są argumenty biografa Turinga, profesora Jacka Copelanda. Według niego Turing codziennie jadał jabłka i nie zawsze zjadał je do końca. Nie przeprowadzono też badania jabłka znalezionego przy zwłokach matematyka – nie ma więc pewności, czy było zatrute. Turing mógł umrzeć przez przypadek – powodem mogły być trujące opary albo jego dość niemądry zwyczaj próbowania różnych substancji chemicznych.

    Oczywiście w żaden sposób nie zmienia to faktu, że z powodu homoseksualizmu został upokorzony jako człowiek i naukowiec (odsunięcie od tajemnic państwowych i prac nad konstrukcją komputerów, kastracja chemiczna).

    Artykuł referujący poglądy Jacka Copelanda:
    http://kopalniawiedzy.pl/Alan-Turing-kryptografia-informatyka-samobojstwo-wy
    padek-smierc-homoseksualizm-chemiczna-kastracja,16077

  • To bardzo ciekawe. Przyczepiłabym się jedynie do robienia halo z przedwczesnej śmierci jakiejś jego nastoletniej miłostki.

    Ja z kolei czytałam gdzieś, że Turing miał Aspergera. To by tłumaczyło, dlaczego czuł się nieprzystosowany w szkole, dlaczego wbrew społecznym konwencjom „żył niemal jak współcześni nam geje”, i w końcu dlaczego zgłosił kradzież na policję, jakby nie zdając sobie sprawy z możliwych konsekwencji.

    Ale to tak tylko sobie piszę, bo zauważyłam, że już nikt poza członkami redakcji (i Alexem, ale on lada chwila wraca do rodziców) tu nie komentuje… ;(

  • Skoro już wywołano mnie do tablicy, to warto przypomnieć w tym miejscu poświęcony postaci Alana Turinga film „Złamany kod” (Breaking the Code; W. Brytania’1996; reż. Herbert Wise), w którym bardzo sugestywnie zagrał go wielki Derek Jacobi. Wątki homoseksualne są tam istotnym elementem fabuły.

  • Ze względu na wiek aktora może i lepiej, że obyło się bez szczegółów… ;-)




Skomentuj

  

  

  

Obraz CAPTCHY

*

Możesz używać następujących tagów HTML

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Pamiętaj: zamieszczając komentarze akceptujesz regulamin

napisz do nas: listy@homiki.pl

Homiki.pl. Czasopismo zarejestrowane w Sądzie Okręgowym Warszawa Praga pod nr 2372 więcej »
Nr ISSN: 1689-7595

Powered by WordPress & Atahualpa