Kalendarium pewnej ewolucji

Czytelnicy i Czytelniczki mający kontakt z polskim systemem edukacji są zapewne świadomi istnienia przedmiotu „wychowanie do życia w rodzinie”. Przedmiot ten nauczany jest w oparciu o różne podręczniki, w których, siłą rzeczy, porusza się również tematykę orientacji seksualnej, pojawiają się więc osoby nieheteroseksualne i transpłciowe. Jak są przedstawiane? Czego polskie dzieci uczą się w szkole o osobach LGBTQ?

Zapraszamy do lektury spisanej w formie kalendarium historii walki o to, jak o nie-heteroseksualności pisze się w podręczniku „Wędrując ku dorosłości”. Walkę tę przez wiele miesięcy toczyło Stowarzyszenie Pracownia Różnorodności.

* * *
Zanim wydawnictwo Rubikon wprowadziło zmiany do gimnazjalnego podręcznika „Wędrując ku dorosłości”, upłynąć musiało kilka miesięcy. Historia podręcznika i starań SPR o jego zmianę jest na tyle intrygująca, że przedstawię ją w formie kalendarium ze skanami i cytatami z korespondencji.

1999

Ukazuje się najwcześniejsze wydanie Wędrując ku dorosłości. Wychowanie do życia w rodzinie dla uczniów klas I-III gimnazjum, które udało się znaleźć SPR. Do wykazu podręczników szkolnych wpisano je pod numerem 190/99 po opinii m.in. rzeczoznawcy dr. Józefa Augustyna. Książka zawiera fragment: Dążność do zaspokojenia popędu seksualnego może przybierać formy zniekształcone. Należą do nich: homoseksualizm, biseksualizm, ekshibicjonizm, narcyzm, pedofilia, kazirodztwo, sadyzm, masochizm. Homoseksualizm to zaburzenie popędu płciowego, wyrażające się w kierowaniu pożądania seksualnego do osób tej samej płci. (…) Przyczyny tego zaburzenia tkwią w nieprawidłowo ukształtowanej osobowości, co może się wiązać ze źle funkcjonującym układem rodzinnym lub zaburzeniami hormonalnymi w okresie płodowym. W tamtym wydaniu podręcznika znalazł się też fragment, który już wówczas był bzdurą oraz homofobiczną insynuacją: Nakłanianie nieletnich do kontaktów homoseksualnych jest sądownie karalne (Kodeks karny art. 168, 170, 175, 176).
W powyższym brzmieniu podręcznik dotrwał do 2009 r.

23.12.2008

Zmienia się tzw. podstawa programowa (właściwie: rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół; Dz. U. z 2009 r., Nr 4, poz. 17; bez zmian obowiązuje do dziś) i wszystkie podręczniki – także do wychowania do życia w rodzinie – muszą ponownie przejść procedurę dopuszczenia do użytku szkolnego. Wydawnictwo Rubikon przygotowuje nowe wydanie Wędrując ku dorosłości, które zawiera odrębny rozdział „Homoseksualizm”.

22.06.2009

Skan rozdziału „Homoseksualizm” z wydania podręcznika z 2009 (.pdf)

Nowe wydanie „Wędrując ku dorosłości” zostaje wpisane do ministerialnego wykazu podręczników pod numerem 205/2009. Dopuszczenie do użytku szkolnego nastąpiło po opiniach dr. hab. J. Augustyna, dr Urszuli Dudziak i dr Gabrieli Olszowskiej.

styczeń 2010 r.

Pierwsze sygnały w SPR, że Wędrując ku dorosłości to podręcznik homofobiczny.

lipiec 2010 r.

Fundacja Wolnej Myśli apeluje do MEN ws. Wędrując ku dorosłości.

sierpień 2010 r.
MEN odpowiada Fundacji Wolnej Myśli, że apel dotyczy podręcznika z 1999 r., nieaktualnego od 2009 r.

20.08.2010

Pismo do Pełnomocniczki Rządu ds. Równego Traktowania (.pdf)

SPR występuje do Elżbiety Radziszewskiej, rządowej pełnomocniczki ds. równego traktowania, ws. Wędrując ku dorosłości. Bardzo długa lista zarzutów dotyczy w zasadzie całego rozdziału „Homoseksualizm”; SPR punkt po punkcie wskazuje insynuacje, sugestie, nieprawdy i braki podręcznika. Konkluzja: podręcznik należy wycofać, bo stanowi naruszenie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 8 czerwca 2009 r. w sprawie dopuszczania do użytku w szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania oraz dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz. U. z 2009 r., Nr 89, poz. 730), zgodnie z którym każdy podręcznik musi uwzględniać aktualny stan wiedzy naukowej.

25.08.2010

Gazeta Wyborcza publikuje tekst Aleksandry Lewińskiej „Homoseksualiści z przymusu albo z wyboru” nt. nieprawdy ujawnionej przez SPR w Wędrując ku dorosłości.

09.09.2010

Odpowiedź Pełnomocniczki Rządu ds. Równego Traktowania ws. Wędrując ku dorosłości:

Elżbieta Radziszewska zawiadamia SPR, że w obecnej formie fragmenty podręcznika dotyczące osób nieheteroseksualnych budzą wątpliwości i że MEN zwróciło się do rzeczoznawców o wypowiedź odnośnie do zarzutów SPR.

październik 2010 r.

Po doniesieniach mediów nt. działań SPR pojawiają się – kierowane do MEN – wystąpienia „w obronie” podręcznika. 12 października pismo przysyła Fundacja „Wiedzieć Jak”. 19 i 20 października pojawiają się listy od osób prywatnych (identycznej treści, wg wzoru, który można było pobrać z internetu i uzupełnić swoimi danymi). Wędrując ku dorosłości jest broniony m.in. wyrwanym z kontekstu cytatem z książki Przekleństwo Androgyne. Transsesksualizm: mity i rzeczywistość prof. Kazimierza Imielińskiego i dr. Stanisława Dulko z 1990 r.

21.10.2010

SPR wysyła do MEN monit ws. podręczników (.pdf).

listopad 2010 r.

Pismo SPR do MEN ws. wystąpienia fundacji „Wiedzieć Jak”
Pismo SPR do MEN ws. wystąpień osób prywatnych ws. podręcznika (.pdf)

SPR kontaktuje się z dr. S. Dulko i uzyskuje od niego pisemne stanowisko między innymi w sprawie charakteru i źródeł homoseksualności, które przesyła do MEN; podobnie jest w przypadku pozostałych gołosłownych twierdzeń podniesionych w obronie podręcznika, którym SPR przeciwstawia konkrety i ustalenia nauki.

W międzyczasie SPR monituje MEN, by zajęło stanowisko w sprawie podręcznika – próbujemy się dowiedzieć, którym rzeczoznawcom przekazano nasze zastrzeżenia oraz jaki mają termin na wypowiedzenie się w tej sprawie.

26.11.2010

Odpowiedź Ministerstwa Edukacji Narodowej na temat Wędrując ku dorosłości:

MEN zawiadamia SPR, że zastrzeżenia przekazano do rozpatrzenia tym samym osobom, które opiniowały Wędrując ku dorosłości w 2009 r., że osoby te podtrzymały swoje pozytywne opinie o podręczniku, że za zasadną uznano jedynie uwagę o niewłaściwym przywołaniu przepisów kodeksu karnego, a rzeczoznawca dr hab. Józef Augustyn wskazał ponadto na potrzebę zmiany niektórych sformułowań dotyczących homoseksualizmu. Pojawia się informacja, że do 15 grudnia 2010 r. wydawnictwo Rubikon złoży wniosek o dopuszczenie do użytku szkolnego podręcznika w nowym brzmieniu.

02.02.2011

W piśmie do MEN ws. rzeczoznawców i zmian podręcznika SPR docieka, jakie sformułowania dotyczące homoseksualizmu zostaną zmienione oraz na jakich zasadach odbywa się wybór osób opiniujących podręczniki – spośród rzeczoznawców i rzeczoznawczyń wpisanych na listę MEN. SPR wskazuje też, że obecne przepisy nie pozwalają osobom opiniującym podręczniki pozostawać z wydawcą w takim stosunku prawnym lub faktycznym, że może to budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Okazuje się, że dr J. Augustyn nie tylko opiniował wcześniejsze wydanie Wędrując ku dorosłości, ale także był współautorem innego podręcznika wydanego przez Rubikon – Wędrując ku dorosłości. Wychowanie do życia w rodzinie dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych z 2002 r. SPR pyta także, czy MEN nie ma wątpliwości co do bezstronności innej osoby, która opiniowała Wędrując ku dorosłości – dr U. Dudziak, która była współautorką książki Wychowanie do życia w rodzinie – Słownik pojęć (Rubikon, 2004). SPR indaguje również, czemu zastrzeżenia do Wędrując ku dorosłości przekazano tym samym osobom, które wcześniej pozytywnie zaopiniowały ten podręcznik.

02.03.2011

Ponowne wysłanie pisma z 02.02.2011 do Ministerstwa Edukacji Narodowej

04.03.2011

Skan całości odpowiedzi MEN ws. rzeczoznawców i zmian podręcznika (.pdf)

MEN zawiadamia SPR, że osoby opiniujące podręcznik otrzymały pismo SPR z 20 sierpnia 2010 r., artykuł A. Lewińskiej z 25 sierpnia 2010 r. oraz pismo E. Radziszewskiej z 9 września 2010 r. – i na tej podstawie odniosły się do zarzutów SPR wobec Wędrując ku dorosłości. MEN wyjaśniło też, że dr J. Augustyn wskazał na potrzebę podkreślenia problematyczności terapii reparatywnej u osób homoseksualnych, w związku z tym zmianę w temacie „Zawrócić z drogi…”. Zaproponował także dopracowanie sformułowań w temacie „Przyczyny homoseksualizmu”, które ze względu na skrótowość opisu zagadnienia mogą być źle interpretowane przez uczniów. Oprócz tego MEN tłumaczy, czemu – w jego ocenie – dr J. Augustyn i dr U. Dudziak nie naruszają wymogu bezstronności. Do SPR trafia również informacja od wydawnictwa Rubikon na temat planowanych zmian w podręczniku, złożona w MEN jeszcze w grudniu 2010 r. (Wprowadzono istotne zmiany dot. treści zawartych w rozdziale zatytułowanym „Homoseksualizm”).

27.03.2011

W piśmie w sprawie niepełnej odpowiedzi MEN SPR wskazuje na nieścisły i niepełny charakter odpowiedzi MEN w części dotyczącej osób opiniujących podręczniki i badania ich bezstronności. Pismo trafia do wiadomości do Julii Pitery, Pełnomocniczki Rządu ds. Opracowania Programu Zapobiegania Nieprawidłowościom w Instytucjach Publicznych.

29.04.2011

MEN przesyła SPR swoje ostateczne stanowisko ws. osób opiniujących podręczniki.

19.06.2011

SPR zbiera wszystkie swoje wątpliwości nt. „mechanizmu” opiniowania podręczników i przesyła je pismem J. Piterze.

20.06.2011

Pojawia się nowa wersja podręcznika Wędrując ku dorosłości

Zachęcamy do komentarzy na temat nowej treści hasła podręcznikowego!


Tekst ukazał się pierwotnie na stronie internetowej Stowarzyszenia na Rzecz Lesbijek, Gejów, Osób Biseksualnych, Osób Transpłciowych Oraz Osób Queer „Pracownia Różnorodności”. Dziękujemy za uprzejmą zgodę na przedruk.

Autorzy:

zdjęcie Przemek Szczepłocki

Przemek Szczepłocki „Multilicus”

Rocznik ’79, prawnik, na rzecz osób LGBTQ działa od początku 2006 roku, oficjalnie: osoba wchodząca w skład zarządu Stowarzyszenia „Pracownia Różnorodności” (www.spr.org.pl)

19 komentarzy do:Kalendarium pewnej ewolucji

  • xSe

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    Cóż, jest minimalnie lepiej, za to i tak jednoznacznie widać z jakim nastawieniem były pisane nowe treści. „W kontekście dyskusji o genezie homoseksualizmu znany seksuolog” jaki seksuolog? Sprawdzam co jest pod czwórką a tam jakiś „K. Boczkowski”. Przepraszam bardzo, w Polsce najbardziej znanym opinii publicznej (i nie tylko) seksuologiem jest Lew-Starowicz. Uwzględniono jego książkę „Edukacja seksualna”, ale już nie raczyli uwzględnić innej jego publikacji „Homoseksualizm perspektywa interdyscyplinarna”, w której w o wiele bardziej ludzki sposób wyjaśnia co i jak…

    I co mnie boli to fakt, że uaktualniony rozdział jest… mocno odczłowieczony. Halo! To książka dla gimnazjalistów! Dla 13,14,15-latków! I co mogą przeczytać? O „ukierunkowaniu zainteresowań i potrzeb seksualnych”. Bo przecież Ci dziwni homoseksualiści albo obleśni geje (bo to przecież nie to samo) nie wiedzą co to miłość.

  • ank

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    co sie stalo w 1989 r.???? nie wiem o co chodzi z ta data. nie znalazlem nigdzie takiej daty. mysle ze chodzi o apa ale to bylo duzo wczesniej.

  • vn

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    poprawa jest – już nie zboczeńcy i dewianci, tylko zwykli obcy.
    ach, te zapewnienia, że sny i „przypadkowe doświadczenia homoseksualne” jeszcze nic nie znaczą, spokojnie, dziecko, jeszcze trochę wiary w siebie i okażesz się normalnym hetero!
    co do litery T, to chyba nikt nie spodziewał się wywiadu z anią grodzką i akapitu o prawach osób trans?
    dla mnie cały czas ściana. ochłapy z pańskiego stołu. kosteczki i okruchy.

  • jk

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    zero o miłości, o związkach. poza tym podrozdzial o „niepokojach” jest tragiczny. tak samo ten przyklad do cwiczenia. mysle ze lepiej edukowac przez pozytywne aspekty niz ukazywanie homofobii.

  • jk

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    i dlaczego michal zachowuje sie jak dziewczyna i dlatego jest gejem? przeciez ta ksiazka utrzymuje stereotypy. a do tego niby homoseksulizm oddzielnie traktowany ale przypisy w jednym miejscu do homoseksulizmu i zaburzen seksualnych. nadal nie wyglada to dobrze.

  • jk

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    obawt o meska tozsamosc?! to dopiero kleska.

  • jk

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    jak powinni reagowac koledzy w przypinaniu latek? moze lepiej sie zastanowic nad reakcja gdy ktos jest gejem lub lesbijka. a tutaj mamy tendencje do wmawiania ze albo komus sie wydaje, albo obawia sie o swoja meskosc a inni przypna ci latke. przekaz do mlodej osoby – nie rob niczego co bedzie „gejowskie”

  • Peter Pan

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    Nowa wersja podręcznika jest bardzo dobra i moim zdaniem trzeba to na wstępie powiedzieć.
    Wiadomo natomiast, że dla szeroko pojętych „nas”, ten jej fragment jest na tyle ważny, że widzimy pewne „niedoróbki”, których mogłoby nie być. Ja widzę takie:

    1.) tożsamość i orientacja płciowa powinny być bardziej rozdzielone, bo oznaczają dwie inne rzeczy (które się czasem wiążą, ale w takie niuanse nie trzeba uczniów wprowadzać). To ważne, bo szczególnie w tym wieku, należy mówić wyraźnie, że chłopiec, który np. nie lubi wuefu albo później dojrzewa i nie interesuje się (jeszcze) dziewczynami, niekoniecznie jest „pedałem”.
    Podobnie, żaden macho nie powinien się czuć zbyt bezpiecznie w kwestii ewentualnych podejrzeń ;)

    2.) czy tylko chłopcy obawiają się o swoją orientację ? nie sądzę …

    3.) wstawka „znanego seksuologa” jest niepotrzebna: on wprawdzie nic złego nie mówi, ale dywagacje na temat genezy nie należą do wiedzy podstawowej

    4.) transseksualizm powinien być w jaśniejszy sposób oddzielony od zboczeń, bo niby zwraca się uwagę, że jest odrębną sprawą, ale jego miejsce jest tuż pod zaburzeniami

    Co do zalet:
    przede wszystkim, bardzo jasno mówi się tu o stereotypach i o tolerancji; o tym, że należy się ona tak „prawdziwym” homoseksualistom, jak i heteroseksualnym dzieciakom, którym się dokucza epitetami typu „pedał”.
    Poza tym jest to pierwszy podręcznik, jaki widziałem, który nie stygmatyzuje jednoznacznie chłopców, jako tych, którzy sieją homofobię … . Np. skandynawskie podręczniki mają niestety tę wredną manierę … .

  • Soniasonia

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    Ja miałam przygotowanie do życia w rodzinie w piątej klasie podstawówki, i nikt z nas poza nauczycielką na oczy nie widział jakiegokolwiek podręcznika. Ba, nie robiliśmy nawet nigdy notatek! Moim zdaniem całe zamieszanie z podręcznikiem jest wyolbrzymione – w końcu i tak dzieciaki go w 99% nie będą go czytały. Swoją drogą to bardzo słaby podręcznik, pisany okropnym, niezrozumiałym językiem. Ja z niego zrozumiałam, że nie jestem biseksualistką, ponieważ nigdy dotychczas nie zakochałam się w kobiecie lol

  • Peter Pan

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    Ja nie wiem czy się faktycznie „nie urodził”, taki „co by wszystkim dogodził”.
    Ale jedno wiem z pewnością. Takiego, który dogodziłby gejom i lesbijkom (zwłaszcza polskim)
    ani nie było ani nie będzie.
    To, co najgorsze to jednak, jak zawsze, ten fanatyzm.
    Np. „vn” nie rozumie, że heteroseksualny chłopak, też może się zastanawiać czy jest gejem. Załóżmy, że jako ostatni nie miał mutacji, jest niewysportowany i ma „lepsze maniery” niż reszta. Klasa nazywa go „pedałem”. A on niby woli dziewczyny, ale skoro tak go nazywają to się boi, że coś w tym jest.
    VN najwyraźniej poradziłby mu, żeby sobie znalazł chłopaka i zaakceptował, iż jest gejem (którym nie jest).

    Przypominam, że to jest rozdział w książce dotyczącej seksualności, przeznaczonej dla wszystkich nastolatków. Nie tylko tych homo.
    Homofobiczny mobbing może dotknąć nie tylko gejów. Autorzy rozdziału na szczęście to dostrzegają i to jest właśnie bardzo dobre. Nie traktują homofobii, jako problemu dotykającego wyłącznie dorosłych i zdeklarowanych gejów, tylko dostrzegają, iż może on doprowadzać do dyskryminacji osób w tej grupie wiekowej, do której kierują swoje słowa. To jest bardzo ważne.

  • [Re:]

    Twój najmądrzejszy komentarz na Homikach, Peter Pan, dzięki Ci!… :-)

  • jk

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    moze i jego najmadrzejszy, ale czy taki madry to bym nie powiedzial. ten podrecznik jest kiepski delikatnie mowiac.

  • M.

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    Komentarz Petera Pana jak najbardziej mądry. Podręcznik był słaby w poprzedniej wersji, teraz jest całkiem w porządku. Oczywiście, że niektóre kwestie mogłyby być poruszone inaczej, oczywiście, że kilku słów mogło nie być, a kilka mogło się pojawić. No i co z tego? Nie bądźmy tak przewrażliwieni na punkcie poprawności politycznej. Podręcznik jest obiektywny i o to chodziło.

  • Gej

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    Oooo! Widzę, że mamy nowatorską, rodzimą definicję słowa „gej”, hahahaha :) ))))

  • jk

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    a tak ogolnie to kawal dobrej roboty wykonalo spr. jestem pelen uznania.

  • Srulek Zylbersztajn

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    Gej? A może zwykły, stary pedał?

  • Marcin

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    Cóż, ostatnio usunięto z encyklopedii PWN termin „zaburzenie” odnośnie homoseksualizmu. Kilka miesięcy temu w TVN24 pani profesor /nazwiska nie pamiętam/ w czasie rozmowy o gejach stwierdziła, że wsółczesna medycyna rozróżnia 5 (!) orientacji seksualnych
    1.Heteroseksualna
    2.Homoseksualna
    3.Biseksualna
    4.Autoseksualna
    5.Aseksualna
    Jeśli to prawda, i jest to stan wiedzy naukowej na dzień dzisiejszy, to powinno to być ujęte i przekazane w takim podręczniku np. zamiast rozważania o tym co sie komu śniło.
    Te zmiany zachodzą duuuużo za wolno….

  • Mitia

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    Niewątpliwie krok do przodu jest i za to jestem wdzięczny SPR.

    Jak wiadomo woda potrafi wyrzeźbić skałę – jeżeli będzie nieustannie, kropla po krople spadała na skałę. Zachęcam do dalszych działań :) Narzekanie, że mogło by być lepiej, nie daje konstruktywnego postępu w sprawie.

    Po prostu warto dalej działać w tym temacie „kropla po krople” :)

  • odon

    [Re: Kalendarium pewnej ewolucji]

    cyt.: „Nakłanianie nieletnich do kontaktów homoseksualnych jest sądownie karalne”

    - a czy nakłanianie nieletnich do kontaktów heteroseksualnych jest też karalne? A może w Polsce nie?




Skomentuj

  

  

  

Obraz CAPTCHY

*

Możesz używać następujących tagów HTML

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Pamiętaj: zamieszczając komentarze akceptujesz regulamin

napisz do nas: listy@homiki.pl

Homiki.pl. Czasopismo zarejestrowane w Sądzie Okręgowym Warszawa Praga pod nr 2372 więcej »
Nr ISSN: 1689-7595

Powered by WordPress & Atahualpa