Judaizm, hellenizm i homoerotyzm (1)

Począwszy od końca IV w. p.n.e., tj. od podboju Bliskiego Wschodu przez Aleksandra Macedońskiego, społeczność żydowska znajdowała się pod silnym wpływem kultury hellenistycznej. Wielu wyznawców judaizmu, zafascynowanych jej duchowym bogactwem, zaczynało myśleć i żyć po grecku, a przede wszystkim pragnęło wychować swe dzieci na pełnowartościowych członków greckiej „oikumene”. Coraz większa liczba Żydów uczęszczała do gimnazjonów, urządzała w swych domach biesiady połączone z intelektualnymi dyskusjami, a wielu mężczyzn i chłopców nawiązywało miłosno-edukacyjne związki, zwane pederastią („paiderastią”). Homoseksualnym wyznawcom judaizmu cywilizacja hellenistyczna stwarzała możliwość ułożenia życia w sposób bardzo bliski ich naturze i zapewniała społeczną akceptację. I tu pojawiał się problem: w myśl zasad judaizmu seks miał być fundamentem życia rodzinnego i służyć głównie prokreacji, natomiast w cywilizacji grecko-rzymskiej życie seksualne służyło w znacznej mierze budowaniu hedonistycznych i twórczych intelektualnie więzi międzyludzkich.

Toteż zachodzące przemiany obyczajowe były wielkim wyzwaniem dla żydowskich elit intelektualnych, a szczególnie dla rabinów, którzy musieli się zmierzyć z problemem sprzeczności wielu podstawowych reguł judaizmu z moralnością grecko-rzymską. Jak bowiem pogodzić kluczowe dla hellenistycznego systemu wychowawczego relacje pederastyczne lub, ogólnie rzecz ujmując, grecko-rzymskie przyzwolenie dla miłości łączącej osoby tej samej płci z biblijnym zakazem? Mężczyzna, który obcuje cieleśnie z mężczyzną tak jak z kobietą, popełnia obrzydliwość; obaj poniosą śmierć; krew ich spadnie na nich (Księga Kapłańska 20, 13). Nawet zhellenizowani żydowscy intelektualiści, jak filozof Filon z Aleksandrii i historyk Józef Flawiusz, którzy w swych pracach starali się pogodzić judaizm z kulturą grecko-rzymską, wskazując na łączące je elementy wspólne, do najważniejszych cech wyróżniających Żydów spośród innych ludów, zaliczali ich negatywny stosunek do praktyk homoseksualnych.

Piszący w I połowie I w. Filon z Aleksandrii w swej pracy O prawach szczegółowych potępił na równi homoseksualistów, transwestytów i transseksualistów. Seks uprawiany przez dwóch mężczyzn, noszenie przez mężczyznę kobiecych szat, a przez kobietę męskich, było wykroczeniem przeciw ustalonemu przez Boga porządkowi, podobnie jak stosunek seksualny ze zwierzęciem lub osobą z najbliższej rodziny – bez względu na płeć. Te biblijne zakazy były częścią obszernego zbioru praw religijnych, wyznaczających zasady obowiązujące wyznawców judaizmu i określających, co jest zgodne z wolą Boga, a co jej przeciwne, co jest dobre (koszerne), a co nieczyste.

Prawa regulujące zasady odżywiania się i ubierania, a także pożycia seksualnego, miały na celu uniknięcie „mieszania rodzajów”, w tym ostatnim przypadku mieszania przypisanej mężczyźnie roli dominującego (penetrującego) z przypisaną kobietom pasywnością. Łamiący zakazy wyznawca judaizmu pogrążał się w religijnej nieczystości, która mogła sprowadzić na jego lud największe nieszczęścia, będące karą za takie postępowanie. Negatywne postrzeganie transgresji miało u Żydów wymiar religijny. Przekraczanie granic obyczajowych w bardzo wielu kulturach traktowano jako swego rodzaju zdradę interesów społecznych; w judaizmie było ono przede wszystkim złamaniem przymierza z Bogiem. Burzyło poczucie bezpieczeństwa i harmonię boskiego porządku.

Piszący w II połowie I w. Józef Flawiusz, podobnie jak Filon z Aleksandrii, nie miał wątpliwości co do słuszności surowych praw obowiązujących Izraelitów: W większości przypadków bowiem karą przewidzianą za przekroczenie prawa jest śmierć: za cudzołóstwo, zniewolenie dziewicy, poważenie się na obcowanie cielesne z drugim mężczyzną i bierne przyzwolenie na to partnera. (Przeciw Apionowi II, 215).

W wielu antycznych źródłach żydowskich znajdujemy przekonanie, że homoseksualizm jest przypadłością typową dla mieszkańców legendarnej Sodomy oraz współczesnych Greków i innych pogan, obcą natomiast naturze Żydów. W Testamentach dwunastu patriarchów, apokryfach spisywanych od II w. p.n.e. w języku hebrajskim lub aramejskim i w I w. przełożonych na grecki czytamy: Pana, Stwórcę wszystkiego, rozpoznawajcie na firmamencie nieba, na ziemi i na morzu, i we wszystkich wielkich dziełach Pańskich, abyście nie stali się jak Sodoma odmieniająca naturalny porządek. (Testament Naftalego 3).

Przełamywanie kulturowych barier utożsamiono z wykraczaniem przeciw naturze i prawu bożemu. W krytykowanej przez żydowskich intelektualistów cywilizacji grecko-rzymskiej swoboda erotyczna bogów miała swe odzwierciedlenie w życiu wyznawców, w judaizmie seksualność była sferą uporządkowaną przez Boga w sposób bardzo drobiazgowy i restrykcyjny. Toteż Testamenty nakazują unikanie „grzechu Sodomy”, ponieważ każdy, kto weń popada, skazuje się sam na potępienie i zagładę.

Intensywność, z jaką przez stulecia żydowscy uczeni w Piśmie, a następnie chrześcijańscy teologowie odwoływali się do przykładu Sodomy zrodziło w średniowieczu pojęcie „sodomii”. Rozumiano ją jako wykroczenie przeciw prokreacyjnemu uporządkowaniu aktywności seksualnej, a szczególnie jako uprawianie stosunków homoseksualnych, głównie analnych.

Pouczenia zawarte w Testamentach dwunastu patriarchów oraz wypowiedzi Filona z Aleksandrii i Józefa Flawiusza na temat obyczajowości miały przede wszystkim wymiar moralizatorski. Ich wpływ na życie wyznawców judaizmu był pochodną refleksji, jaką miały budzić. Rzeczywiste kształtowanie obyczajowości, a szczególnie praktyczna interpretacja prawa religijnego, były zadaniem rabinów. Orzeczenia rabinów ze schyłku starożytności, działających głównie w bliskowschodnich miastach – Pumpedicie, Surze i Nehardei – znalazły się w Talmudzie Babilońskim, zbiorze przepisów religijnych oraz komentarzy do nich spisanych w okresie między II a VI w.

W traktacie Keretot (2 a) mężczyźni uprawiający ze sobą seks zostali uznani za zasługujących na wytępienie, podobnie jak mężczyźni dopuszczający się stosunków seksualnych z matką, żoną ojca, synową, cudzą żoną, żoną i jej córką, siostrą ojca lub matki, siostrą żony, żoną brata oraz brata ojca i brata matki. Traktat Sanhedryn (53 a) wyraźnie precyzuje karę za tego rodzaju przewinienia: była nią śmierć przez ukamienowanie.

Druga część tekstu wkrótce.

Paweł Fijałkowski archeolog i historyk, pracownik naukowy Żydowskiego Instytutu Historycznego im. E. Ringelbluma; zajmuje się dziejami Żydów w dawnej Polsce, historią polskiego protestantyzmu, pradziejami Mazowsza oraz homoerotyzmem w starożytnej Grecji i Rzymie; autor książek: „Seksualność, psyche, kultura. Homoerotyzm w świecie starożytnym” (2007), „Homoseksualizm. Wykluczenie – transgresja – akceptacja” (2009).

Autorzy:

zdjęcie Paweł Fijałkowski

Paweł Fijałkowski

archeolog i historyk; zajmuje się dziejami Żydów w dawnej Polsce, historią polskiego protestantyzmu, pradziejami Mazowsza oraz homoerotyzmem w starożytnej Grecji i Rzymie; autor książek: „Seksualność, psyche, kultura. Homoerotyzm w świecie starożytnym” (2007), „Homoseksualizm. Wykluczenie – transgresja – akceptacja” (2009).

8 komentarzy do:Judaizm, hellenizm i homoerotyzm (1)

  • Misza

    [Re: Judaizm, hellenizm i homoerotyzm (1)]

    Bardzo interesujące, czekam na część 2.

  • Maddelaine

    [Re: Judaizm, hellenizm i homoerotyzm (1)]

    Ponieważ zarówno chrześcijaństwo jak i islam są młodszymi religiami, to można bez przesady stwierdzić, że homofobia jest schedą judaizmu. A wszystko tylko z tego powodu, że ta tylna część naszego ciała nie jest kosher :)

    - „W traktacie Keretot (2 a) mężczyźni uprawiający ze sobą seks zostali uznani za zasługujących na wytępienie, podobnie jak mężczyźni dopuszczający się stosunków seksualnych z matką, żoną ojca, synową, cudzą żoną, żoną i jej córką, siostrą ojca lub matki, siostrą żony, żoną brata oraz brata ojca i brata matki. Traktat Sanhedryn (53 a) wyraźnie precyzuje karę za tego rodzaju przewinienia: była nią śmierć przez ukamienowanie. ” – jakkolwiek ciągle wśród Żydów ultra-/ortodoksyjnych występuje endogamia. Nierzadko poślubia się najbliższe kuzynowstwo. W niektórych plemionach mężczyzna nawet może poślubić córkę swojej siostry.

  • Srulek Zylbersztajn

    [Re: Judaizm, hellenizm i homoerotyzm (1)]

    detrolator: komentarz usuniety – nie zwiazany z trescia artykulu

  • Srulek Zylbersztajn

    [Re: Judaizm, hellenizm i homoerotyzm (1)]

    @ Maddelaine

    Twierdzisz, że homofobia islamska czy chrześcijańska to scheda judaizmu? No nie wiem, nie wiem. Zobacz, jak się panowie bawią W SWOIM towarzystwie na naszych gejowskich imprezach:

    Bunga bunga No 1 [www.youtube.com] Moim zdaniem, to wygląda bardzo gayfriendly. :)

    Bunga bunga No 2 [www.youtube.com] Tutaj średnia wieku nieco niższa. Tańczą sami Panowie! W środku jeden przebrany za pannę młodą. :) Aj, aj, aj, ajajajajaj!

    Bunga bunga No 3 [www.youtube.com] A tu moje ulubione wygibasy! :)

  • Peter Pan

    [Re: Judaizm, hellenizm i homoerotyzm (1)]

    Tym razem zabrakło linków z Pudelka, Krzysiu

  • Srulek Zylbersztajn

    [Re: Judaizm, hellenizm i homoerotyzm (1)]

    Po prostu Pudelek był nie na temat. Lepiej zobacz, jak bawią się panowie. Wszystkie imprezy – gayfriendly!

  • Poeta

    [Re: Judaizm, hellenizm i homoerotyzm (1)]

    detrolator: komentarz usuniety – nie zwiazany z trescia artykulu

  • Peter Pan

    [Re: Judaizm, hellenizm i homoerotyzm (1)]

    detrolator: komentarz usuniety – nie zwiazany z trescia artykulu




Skomentuj

  

  

  

Obraz CAPTCHY

*

Możesz używać następujących tagów HTML

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Pamiętaj: zamieszczając komentarze akceptujesz regulamin

napisz do nas: listy@homiki.pl

Homiki.pl. Czasopismo zarejestrowane w Sądzie Okręgowym Warszawa Praga pod nr 2372 więcej »
Nr ISSN: 1689-7595

Powered by WordPress & Atahualpa