Kultura odmieńców wobec homofobii

Studia nad mniejszościami seksualnymi prowadzone z pozycji niehomofobicznych i związana z nimi teoria queer rozwijają się dynamicznie od początku lat 90. Od kilku lat obecne są także w Polsce. W najnowszej książce poświęconej kulturze odmieńców autorzy podjęli polityczną i kulturową dyskusję nad różnymi uwarunkowaniami zjawiska homoseksualizmu w kontekście lokalnym. Na niniejszy tom składają się teksty zróżnicowane pod względem reprezentowanych dyscyplin naukowych, metodologii i punktów widzenia, mające zarówno charakter ogólny, jak i przedstawiające szczegółowe badania z zakresu socjologii. Interdyscyplinarny charakter całości i pozwolił na zaprezentowanie omawianych zjawisk kulturowych i społecznych w zróznicowanych i wzajemnie oświetlających się aspektach.

Przeczytaj fragmenty

Błażej Warkocki
SZCZELINY TOŻSAMOŚCI. MĘSKI PODMIOT I JEGO INNY W PROZIE ANDRZEJA STASIUKA

Prawdziwe życie zawsze było zabawą mężczyzn.
Andrzej Stasiuk

MĘŻCZYŹNI MIĘDZY MĘŻCZYZNAMI
„Męski” – to przymiotnik, który w tej czy innej konfiguracji w sposób konieczny pojawiał się w recepcji, zwłaszcza wczesnej twórczości Andrzeja Stasiuka. Bywał różnie waloryzowany, ale istniał bardzo wyraźnie. „W opinii krytyków, bardzo przychylnych jego twórczości, uchodzi za najbardziej męskiego pisarza i najlepszego w naszej literaturze znawcę męskich spraw. Za męskie sprawy zaś na ogół uważa się bunt, będący bezinteresownym działaniem i manifestacją wolności, niebezpieczne życie na krawędzi oraz rozmaite egzystencjalne podróże do kresu po samowiedzę i samopotwierdzenie” – pisała Lidia Burska w szkicu Sprawy męskie i nie, podsumowując pierwszą fazę (do Opowieści galicyjskich) krytycznych diagnoz i intuicji dotyczących prozy Stasiuka.
Rzeczywiście – centralną pozycję w wielu utworach Stasiuka zajmują mężczyźni i męskość. A to oczywiście prowokuje pytanie o kobiety. Odpowiada na nie m.in. Jan Błoński w recenzji z Białego kruka: „(…) o kobietach, tym wypoczynku wojownika, w Białym kruku niewiele. Istnieją, owszem, jako obsesja, łup i kubeł na spermę (…) ale same przebywają w świecie trosk domowych i porad zdrowotnych, mętnej duchowości (…) i telewizyjnych seriali (…). Jak widać, jeśli nie sam Stasiuk, to jego powieściowe uniwersum jest światem prawdziwego macho (…). Feministki, obudźcie się i podrapcie go dotkliwie zamiast występować wspólnie na wieczorach autorskich!” Tym, nieco paternalistycznym, wezwaniem Błoński wskazał na sporą podatność tekstów Stasiuka do analizy za pomocą narzędzi krytyki feministycznej. Chodzi o jej wczesny – co nie oznacza, że zupełnie zarzucony – nurt, który Toril Moi nazywa ‘image of women' criticism, czyli o analizę wizerunku kobiety w tekstach literackich. Ten trud podjęła Kamila Budrowska w książce Kobieta i stereotypy. Obraz kobiety w prozie polskiej po roku 1989, gdzie twórczość Stasiuka zajmuje poczesne miejsce. Budrowska zauważa: „Budowany przez Stasiuka świat to świat mężczyzn, gdzie kobieta stanowić może, co najwyżej, dopełnienie bohatera męskiego. Kobietę Stasiuka się tropi, szuka jej najdrobniejszych śladów w tekście (…) by odnaleźć ją na marginesie opisywanej rzeczywistości, zawsze z boku”. I dalej: „Wyraźny jest podział na kobiety i mężczyzn, których dzieli niemal wszystko – czas, przestrzeń, praca, emocjonalność”. Same kobiety natomiast „występują w dwóch rolach: macierzyńskiej i seksualnej”.
Istotnie: kobiety i mężczyzn w twórczości Stasiuka dzieli wyrazista i trudna do przeoczenia linia demarkacyjna, która niekiedy zamienia się w przepaść, w radykalny separatyzm płciowy. Ta reguła obejmuje teksty „miejskie”, „wiejskie”, a nawet Duklę, czyli specyficzny traktat metafizyczny. Jednocześnie kobiety są tutaj zmarginalizowane. Czasem nawet ich status ontologiczny jest podważany – np. w Przez rzekę, gdzie zachodzi spore prawdopodobieństwo, że w ogóle nie istnieją.
Nic zatem dziwnego, że Jerzy Jarzębski w jednej z pierwszych książek podsumowujących „młodą literaturę”, w Apetycie na przemianę, zaliczył Mury Hebronu i Białego kruka do „literatury o wyraźnie męskim podejściu do rzeczywistości”. Ten nurt uwyraźnił się zwłaszcza w zderzeniu z tzw. literaturą kobiecą. Jarzębski zaliczył do „męskiej” literatury również powieści Jerzego Pilcha, Marka Jastrzębca-Mosakowskiego, Marka Kędzierskiego i Krzysztofa Myszkowskiego. Ale pamiętać należy, że w Stasiuku widziano również kontynuatora „męskiej prozy” Marka Hłaski, Marka Nowakowskiego czy Andrzeja Brychta. Zajmuje on w „prozie męskiej” zatem miejsce wyjątkowe, a jednocześnie bardzo wyeksponowane i charakterystyczne.

Anna Gruszczyńska
JAK TO ROBIĄ LESBIJKI W SIECI
BAJKA O ZMYSŁOWEJ MIŁOŚCI

Bajka o zmysłowej miłości kobiet opowiada o spotkaniu dwóch poszukujących kobiet i nieodłącznych fajerwerkach, idealnym połączeniu dwóch ciał, jakie powinno po tym spotkaniu nastąpić. Jeśli chodzi o bajkę o zmysłowej miłości kobiet, ma ona różne wersje, począwszy od zmysłowości, która staje się wartością czy towarem na sprzedaż, co widać po ogłoszeniach dotyczących sponsoringu, krótkich i konkretnych. Zwykle wystarczy: „Zgrabna, wysoka, z ciemnymi włosami szuka sponsorki do 30 lat?”. Wariacją na temat tej samej bajki jest wiecznie żywy mit nauczycielki, która wprowadzi w świat miłości kobiet, tutaj wyidealizowanej i atrakcyjniejszej niż alternatywa heteroseksualna, nazywanej czasem nawet „miłością czystą i piękną”. Oczekiwania są wysokie, łącznie z „oczekiwaniem na raj”. Opisy stosunków lesbijskich są praktycznie nieodłączną częścią większości opowiadań pojawiających się na stronie, które pełne są fragmentów takich jak ten: „Odkrywanie czyjegoś ciała jest jak msza dziękczynna. Kiedy powoli cząstka po cząstce smakuje się ciało kochanki, aby w stanie ekstazy dotrzeć do momentu komunii. Chleb i wino. Smakować opuszkami palców i językiem. Spijać nektar, wsłuchiwać się w westchnienia rozkoszy, czuć drżenie ciała. Moja głowa na ołtarzu twego ciała. Bez pośpiechu schodzę coraz niżej. Mój język poznaje, wyznacza drogę rozkoszy. Docieram do sanktuarium, gdzie ukrywa się monstrancja. Gwałtownie sięgam po delikatny opłatek i smakuję go ekstatycznym tańcem języka. Ofiara się dopełniła” (Kasandra – opowiadanie Inna nie będę).
Nawiasem mówiąc, idealizacja miłości lesbijskiej i przeciwstawianie jej stosunkom heteroseksualnym jest również częścią dyskursu heteronormatywnego. Z drugiej strony ten wyidealizowany świat wiąże się też z przekraczaniem granic, swoistego tabu, i jest działalnością, która musi pozostać ukryta „przed resztą świata”. Osoba zgłaszająca potrzebę wejścia w „świat miłości” pisze o sobie: „[jestem] szaloną osobą o kontrowersyjnych pomysłach, uwielbiam szokować i odkrywać nowe horyzonty świadomości… chciałabym poznać smak 'tej innej miłości'” (ogłoszenia – kwiatuszek). Oczekiwania są wysokie: „oczekuję delikatności, ale zarazem silnych doznań” (ogłoszenia – Vita).
Bajka o miłości zmysłowej organizuje również życie tych kobiet, które przeszły inicjację branżową, ale przez swoje nienormatywne za-chowanie są odrzucane przez „prawdziwe lesbijki”, które w ogłoszeniach zaznaczają, że „paniom bi i szczęśliwym mężatkom dziękujemy”, zaś „w rachubę nie wchodzą trójkąty ani inne figury geometryczne” (ogłoszenia – słoneczko), czasem jeszcze z komentarzem: „to nie na moje nerwy” (ogłoszenia – smoky23). Te, które działają na nerwy, to zwykle osoby dosyć szczególnie przez życie obdarzone, bo mężem, dzieckiem i „słabością do pięknych kobiet”, bez których „nie mogą się obejść” (ogłoszenia – solaris). Poprzez ogłoszenia szukają „drugiej połówki”, bo kobieta jest kimś, kto „zrozumie, pocieszy, wysłucha i zaprzyjaźni [się]” (ogłoszenia – laura77). Chociaż najczęściej chodzi po prostu o spotkania od czasu do czasu, „zwieńczone słodyczą nieporównywalną z żadną inną” (ogłoszenia – basia_z), i całkowity brak zobowiązań emocjonalnych, bo osoba, która „nigdy nie potrafiłaby zakochać się w kobiecie”, szuka kogoś, kto „po jednym (…) spotkaniu nie zapała natychmiast [miłością], zaś po spotkaniach kilku nie potraktuje naszej znajomości jako związku”, że chce jedynie razem spędzić „miłe chwile”. Chce być szczera i nie chce „żadnych nieporozumień” (ogłoszenia – sylwiana).

Parametry pożądania: kultura odmieńców wobec homofobii
red. Tomasz Basiuk, Dominika Ferens, Tomasz Sikora
ISBN: 83-242-0502-0
Rok wydania: 2006
cena 27.00zł

1 komentarz do: Kultura odmieńców wobec homofobii

  • Twoje imię -beeeeeeeeee

    [Re: Kultura odmieńców wobec homofobii]

    Kupie sobie ksiazke, bo jest jakos tam wazna, ale fragmenty slabe, moze najslabsze w zestawie…




Skomentuj

  

  

  

Obraz CAPTCHY

*

Możesz używać następujących tagów HTML

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Pamiętaj: zamieszczając komentarze akceptujesz regulamin

napisz do nas: listy@homiki.pl

Homiki.pl. Czasopismo zarejestrowane w Sądzie Okręgowym Warszawa Praga pod nr 2372 więcej »
Nr ISSN: 1689-7595

Powered by WordPress & Atahualpa