Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie

Wiele już powiedziano i napisano o miłości homoseksualnej w starożytnej Grecji. Wiemy, że miłość mężczyzny do młodego chłopca była uczuciem czystym, platonicznym, wyidealizowanym, że była zupełnie inaczej postrzegana niż w kulturze judeochrześcijańskiej. Jak natomiast wyglądało to zagadnienie w innych kulturach starożytnych? Niewielu badaczy najwyraźniej interesuje ten temat, bo do tej pory nadal ciężko trafić na jakąś ciekawą pozycję. Na przykład egiptolodzy do niedawna unikali tematu seksualności starożytnych Egipcjan a szkoda, bo w tej kulturze antycznej podchodzono do tej sfery życia bez zbędnej hipokryzji. Takie podejście było oczywiście wynikiem ich systemu wierzeń. Mitologia egipska ocieka wręcz seksem.

Jednym z najciekawszych mitów wyjaśniających powstanie świata jest mit o prabogu o imieniu Atum. Posiadał on w sobie pierwiastek męski i żeński. Jest to zatem postać godna uwagi, ponieważ jest jedynym androgynicznym bogiem, z jakim się spotykamy w kosmogonii ludów starożytnych. Zaskakującym jest fakt, iż pierwszą parę bogów Atum spłodził w akcie masturbacji. Dokonał inseminacji własnym nasieniem. Następnie wypluł boga Szu, zaś boginię Tefnut wykaszlał lub zwymiotował . Miało to swoje konsekwencje w ikonografii bóstw męskich. Bardzo częste są wyobrażenia bogów trzymających jedną rękę na członku w stanie erekcji. Dotyczy to zwłaszcza Ozyrysa (boga gwarantującego płodność i urodzaj) i Amona-Re (jako boga – stwórcy). Kult potencji, związany z mitem o Atumie, był nie tylko obecny zarówno w sferze religijnej, ale również w życiu codziennym Egipcjan. Mężczyźni nosili na członkach specjalne skórzane futerały, stosowali afrodyzjaki (np. roślinę o nazwie mnhp, sałatę oraz mandragorę ) a także dary wotywne w postaci figurek fallicznych. Równie ważne było zachowanie sprawności seksualnej w życiu pozagrobowym. Dlatego też podczas mumifikacji zmarłym mężczyznom przyczepiano sztuczne fallusy w stanie erekcji lub owijano członki bandażami nasączonymi żywicą, aby zachować sztywność narządu. Przykładem ciała zmumifikowanego w ten sposób jest mumia Tutenchamona z XIV wieku p.n.e.

Kult płodności i tak ważna rola erotyki w religii rzutowały na zachowania seksualne ludzi. Skoro zachowanie płodności było tak ważnym elementem życia starożytnych Egipcjan, to w jaki sposób przedstawiała się sprawa nienormatywnych zachowań seksualnych, nie mających na celu prokreacji? Czy w kraju nad Nilem homoseksualizm spotykał się z takim samym potępieniem, z jakim spotyka się w kulturze judeochrześcijańskiej?

Najciekawszym dla nas mitem jest pochodzący z Tekstów Piramid mit o homoseksualnym epizodzie między Setem i Horusem. Set był bratem Ozyrysa i uosabiał męską żywiołowość. Natomiast Horus, syn Ozyrysa, był jego przeciwieństwem. Według mitu Set dokonał gwałtu na Horusie, wtryskując swoje nasienie między jego pośladki. Jednak nie doszło do inseminacji, ponieważ Horus zebrał nasienie ręką i udał się po pomoc do swej matki, Izydy. Bogini uknuła podstęp, aby się zemścić. Kazała Horusowi napełnić naczynie swoim nasieniem i dodała ten płyn do potrawy przyrządzonej dla Seta. W ten sposób to Set został zanieczyszczony cudzym nasieniem a nie młody Horus. Obaj skłóceni bogowie stanęli przed sądem. Set domagał się władzy, argumentując, że Horus nie może być władcą, ponieważ zrobiono mu „męską czynność” . W tym momencie syn Ozyrysa zaprotestował i odrzekł, że to Set ma w sobie jego nasienie a nie na odwrót, co zostało udowodnione.
Mit ten jest o tyle ważny, że obrazuje, w jaki sposób traktowano czyn homoseksualny. W tekstach religijnych pojawia się on jako niegodny sposób rozładowania napięcia seksualnego. W Księdze Umarłych czytamy wyznanie podczas tzw. spowiedzi negatywnej: „nie spółkowałem z mężczyzną, nie uprawiałem samogwałtu w miejscach świętych należących do boga mojego miasta” . Jednak sam stosunek homoseksualny nie był uważany za akt miłosny, lecz jako manifestacja górowania jednego mężczyzny nad drugim. Stosunek analny między dwoma mężczyznami był haniebny tylko dla strony pasywnej, ponieważ oznaczał uległość, poddanie się. Natomiast strona aktywna przy stosunku umacnia się wręcz w swej męskości . Jednak to nie sam coitus jest wstydliwy dla strony biernej. Stosunek homoseksualny jest „czynnością moralnie obojętną” , dopiero wprowadzenie spermy do ciała innego mężczyzny jest dlań haniebne. Wynika to z przeświadczenia o trujących właściwościach cudzego nasienia. Z kolei inne źródła i odkrycia archeologiczne świadczą o tym, że współżycie dwóch mężczyzn było zjawiskiem tolerowanym przez społeczność, a nawet szanowanym, pod warunkiem że odbywało się na zasadzie dobrowolności. Dowodem na to może być odkryty w 1964 r. grób dwóch mężczyzn, pochowanych niczym małżonkowie. Chodzi o grób Ni-anch-chnuma i Chnum-hotepa, którzy należeli do najbliższego otoczenia faraona i nosili takie tytuły jak „pielęgniarz paznokci króla”, „tajny radca”, „zaufany króla”, obok tytułów kapłańskich .

Ciekawe jest to, że tak ważny był kult płodności i w związku z tym troska o członka męskiego, symbolizującego władzę. To właśnie w kategoriach władzy i dominacji postrzegano homoseksualny stosunek kończący się wprowadzeniem do ciała innego mężczyzny rzekomo trującego dlań nasienia a nie w kategoriach miłosnych uniesień, czystych uczuć między dwoma mężczyznami jak w starożytnej Grecji. Z drugiej strony, o ile nie doszło do inseminacji, sam stosunek homoseksualny był moralnie obojętny a społeczeństwo egipskie jawi nam się jako względnie tolerancyjne dla dwóch mężczyzn, którzy zdecydowali żyć razem. Niestety o ile o homoseksualizmie męskim w Egipcie wiadomo i mówi się wciąż niewiele, to z ubolewaniem trzeba stwierdzić, że o homoseksualizmie kobiecym próżno szukać informacji. Jedyny tekst o seksualności w starożytnym Egipcie, jaki znalazłem, przemilcza, jak to zwykle bywa, wątki lesbijskie. Pozostaje mieć nadzieję, że i ta luka zostanie kiedyś uzupełniona.

Tekst opracowany na podstawie monografii polskiego egiptologa Karola Myśliwskiego. (Myśliwski, Karol, Eros nad Nilem, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.) Cytaty pochodzą z tejże pozycji.

Autorzy:

zdjęcie Łukasz Smuga

Łukasz Smuga

autor zmigrowany z php-nuke – ID: 7; nazwa: Łukasz_Smuga

14 komentarzy do:Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie

  • bimbalimba

    [Re: Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie]

    w egipcie /we wszytskich krajach muzulmanskich zreszta/ jest tak do dzisiaj- partner aktywny nie tylko nie jest potepiany ale uwazany za szczegolnie meskiego

  • archeolog

    [Re: Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie]

    Ciekawa pozycja, czatałem kilka lat temu. Ten polski archeolog napisał ją bardzo prostym językiem i do tego w ciekawy sposób.

    Bimbalimba: muzułmanie mają tyle do starożytnego Egiptu (o którym jest książka) jak chrześcijaństwo do starożytnych Chin.

  • radekradek

    [Re: Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie]

    tekst tak poupraszcany i tendencyjny ze az nieprawdziwy

  • veve

    [Re: Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie]

    Jeśli artykuł powstał na podstawie książki prof. Myśliwca, to należy uznać go za raczej wiarygodny, zwłaszcza w tej tematyce. Moim zdaniem nie zostało dostatecznie podkreślone to, jak mało informacji z tego zakresu dotarło do naszych czasów – właściwie tylko (jeśli chodzi o to, jak widzieli to Egipcjanie) zaprzeczanie stosunkom homoseksualnym „spowiedzi negatywnej” z Ks. Umarłych oraz opowieść bodaj z Epoki Późnej, w której faraonowi zarzucano stosunki z jednym ze swoich generałów, i to wyraźnie w celu jego ośmieszenia. Trudno połączyć ze sobą te wszystkie fakty, zwłaszcza, że panowie Nianchchnum i Chnumhotep żyli sobie w okresie Starego Państwa (ich grobowiec jest przepięknie dekorowany, na niektórych reliefach się obejmują, ale są też ukazane ich żony…). Gdyby ktoś był zainteresowany, niech znajdzie szczegółową tabelkę – te epoki dzieli ponad 2000 lat… Wiele rzeczy i poglądów mogło ulec zmianie, zwróćmy też uwagę na skalę – po Egipcjanach zostało wiele różnorodnych źródeł, a zjawiska homoseksualizmu dotyczą bardzo nieliczne wzmianki.

    radekradek, uproszczone to może trochę jest (wymóg artykułu na stronę), ale nie czepiaj się naukowości, zajmuję się Egiptem i tego nie czynię w tym przypadku. Pozdrawiam :-)

  • Ewa

    [Re: Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie]

    Ja tu szukam prawdziwego mitu o stworzeniu świata a nie opowiadań erotycznych!!!

  • fajny

    [Re: Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie]

    super! bardzo mi się podoba tekst!

  • tete

    [Re: Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie]

    gratuluję tekstu. podobał mi się. kiedyś sam ze zdziwieniem odkryłem że egipski opis stworzenia świata jest ukazaniem samogwałtu boga. SZOK jak dla nas ludzi z kultury łacinskiej i kształconej na Biblii. ale przecięż chodziło o ukazanie ze bóg może samoistnie stworzyc ludzi i to dwupłciowych. „na początku był… samogwałt”

  • dave

    [Re: Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie]

    bardzo interesujacy teks :)

  • karol

    [Re: Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie]

    podobnie opisane jest w kodzie da Vinci tam napisane jest o rytuale seksualnym o nazwie HIEROS GAMOS

  • Kirke

    [Re: Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie]

    Z tego co pamiętam (choć było to n lat temu) to Izyda odcięła łapcie Horusowi, za to, że trzymał w nich nasienie innego mężczyzny. Chyba odrosły :P

  • Dawid Tuszyński

    [To wzystko jest do dupy]

    detrolator Komentarz usunięty.
    Na tym portalu nie bluzga się. Możez mieć swoje zdanie, ale wyrażaj się normalnie.

  • ntka

    [Re: Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie]

    interwencja detrollatora

  • kaczucha

    [Re: Kult płodności a homoseksualizm w starożytnym Egipcie]

    fajowski tekscik piszcie tak dalek ok??????
    =]
    P.S.-jestescire zajefajni

  • kingusia

    [Re: uuuuuuuuuuu....co to]

    co wy gadacie




Skomentuj

  

  

  

Obraz CAPTCHY

*

Możesz używać następujących tagów HTML

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Pamiętaj: zamieszczając komentarze akceptujesz regulamin

napisz do nas: listy@homiki.pl

Homiki.pl. Czasopismo zarejestrowane w Sądzie Okręgowym Warszawa Praga pod nr 2372 więcej »
Nr ISSN: 1689-7595

Powered by WordPress & Atahualpa