- homiki.pl - http://homiki.pl -

Aleksander Wielki. Władca, wojownik i kochanek

Posted By PTT On 30 listopada 2004 @ 11:28 In Sjesta | 134 Comments

W wieku lat 20 – król Macedonii, w wieku lat 25 – faraon egipski, mając 30 lat – władca całego ówczesnego świata cywilizowanego, od Persji poprzez Afganistan aż do Indii. 10 czerwca 323 p.n.e. u szczytu władzy umiera w Babilonie w 12 dni po niezmiernie hucznej i ostro zakrapianej alkoholem uroczystości, zorganizowanej ku swojej czci. Jego zgon do dziś stanowi zagadkę, a niewyjaśniona przyczyna śmierci pobudza wyobraźnię wielu badaczy. Gorączka czy też trucizna? A jeśli otruty, to z jakiego powodu?

28 lipca 356 roku przed narodzeniem Chrystusa Filip II. król Macedonii oczekiwał narodzin potomka. Na dachu wspaniałego pałacu w Pelli pojawiły się dwa orły, które spacerowały po kalenicy aż do chwili narodzin królewskiego syna. Wróżbici przepowiadali, iż dziedzic macedońskiego tronu rozciągnie swe panowanie poza granice i tak już olbrzymiego królestwa podbitego przez Filipa.

O człowieku, który podbił prawie cały ówczesny świat pisano legendy. Do dziś postać Aleksandra Wielkiego, zwanego tez Macedońskim, jest jedną z najczęściej przytaczanych postaci homoseksualistów w historii. Zgodnie z zasadą: popatrzcie ten także był gejem! Historycy opisujący życie Aleksandra napisali wiele, lecz o jego homoseksualizmie opuścili jeszcze więcej. Kim był ten człowiek, zdobywca całego świata, któremu zarówno poematy Homera, jak też walka mieczem nie były obce. Czy i kogo kochał, ten w oczach ówczesnych pochlebców, Adonis? Jakie następstwa na zwycięskie wojenne wyprawy miały upojne noce i jak nieliczne porażki wpływały na życie miłosne władcy?

Francuski pisarz – skandalista, Roger Peyrefitte (1907-2000) w swojej trzyczęściowej biografii Aleksandra Wielkiego dostarcza wielu odpowiedzi na powyższe pytania. Peyrefitte wiele lat życia poświecił mitycznej niemalże postaci Aleksandra i do końca życia był nią zafascynowany. Do dziś fascynacja ta nie opuszcza wielu twórców. Robert Rossen dokonał w 1956 pierwszej filmowej adaptacji biografii słynnego wodza starożytności ze wspaniałą kreacją Richarda Burtona w roli Aleksandra a australijski reżyser Baz Luhrmann („Moulin Rouge”) planuję w roku 2005 kolejną filmową biografię władcy. Co jest właściwie przyczyną tak wielkiego zainteresowania tą postacią? Czy źródła jej popularności należy szukać w jej sukcesach militarnych, czy też w fascynacji orientem, którego Aleksander był wielkim zwolennikiem i który autentycznie podbijając podziwiał. Im bardziej posuwał się na wschód, tym bardziej stawał się człowiekiem Wschodu, przywdziewając perski strój i przybierając perskie obyczaje. Być może jego największym osiągnięciem było zbliżenie obu tych kultur (wschodniej i zachodniej), podkreślenie, że powinny uczyć się od siebie nawzajem.

Już od najmłodszych lat ojciec Aleksandra Filip troszczył się o właściwe i staranne wykształcenie syna. Pierwszym nauczycielem przyszłego władcy świata był Leonidas, który wprowadzał młodego chłopca w trudy ascetycznego życia. Drugim nauczycielem Aleksandra był Lizymachus, który odpowiedzialny był za rozbudzenie u młodego króla wyrafinowanego smaku. Nazywał swojego ucznia Achillesem, i z tego też powodu Aleksander uważał się zawsze za następcę i ucieleśnienie mitycznego bohatera. Leonidas uczył przyszłego króla gry na lirze oraz biegłości w sztuce, muzyce, historii i dramatopisarstwie. Trzecim i najsławniejszym nauczycielem, mentorem a także przyjacielem Aleksandra był Arystoteles, od którego młody władca uczył się filozofii, etyki, polityki i medycyny.
Jego zmyślność opiewana była przez historyków. Jako przykład służy tu historia zakładu między nim (Aleksandrem) a jego ojcem. Na dwór Filipa przybył handlarz, który oferował staremu królowi konia, maści i krwi szlachetnej, którego nikt dosiąść nigdy nie zdołał. Aleksander był przekonany, że krnąbrnego konia poskromić poradzi. Wkrótce spostrzegł też, że koń cienia własnego się obawia, wyprowadził więc zwierzę na słońcem oświetlone podwórze, tak że koń cienia nie rzucał. Dosiadł tedy rumaka bez trudu, a ojciec jego zmuszon był je kupić. Koń ten towarzyszył Aleksandrowi we wszystkich jego wyprawach wojennych. Nosił imię Bucephalus (Bucefał). Gdy zwierzę zdechło, Aleksander założył w Indiach miasto i nazwał je imieniem swego rumaka.

Filip II wprowadzał do swej armii reformy. Na wyposażenie żołnierze otrzymali drewniane włócznie a armia (na wzór spartański) stała się armią zawodową. Wprowadzono oddziały wspomagające, łuki, sprzęt oblężniczy oraz kawalerię. Aleksander odziedziczył więc najnowocześniejszą armię świata i dzięki niej przegrał niewiele potyczek i żadnej wojny!
W roku 340 p.n.e. Aleksander stał się regentem Macedonii. W międzyczasie wybuchły zamieszki w północnej prowincji kraju i Aleksander zmuszony był je stłumić. Wtedy też założył swe pierwsze kolonie, nazwane później Alexandropoulis. Po śmierci ojca w 336 roku przed Chrystusem zgromadzenie narodowe wybrało księcia Aleksandra III na nowego władcę.

Aleksander umocnił władzę królewską zamordowawszy prawie wszystkich ewentualnych pretendentów do tronu. W tym samym czasie zbuntowały się miasta greckie. Aleksander w 335 roku zajął więc i splądrował Teby, a potem wraz z okolicznym wioskami kazał doszczętnie spalić, ku przestrodze dla innych buntowników. W 334 roku rozpoczął wyprawę przeciwko Persom, gdyż drażniło go powszechne przekonanie o niezwyciężonej armii perskiej. Historycy wymieniają trzy przyczyny, dla których Aleksander zdecydował się na tak szaleńczą wyprawę:
1. Chciał ukarać Persję za Atak na Grecję w 490 roku p.n.e.
2. Pragnął uratować świat od tyranii i ucisku władców perskich – skąd my to dziś znamy?? (Sic!)
3. I wreszcie chciał dotrzeć nad ocean i zobaczyć na własne oczy taką ilość wody.
Pierwsza bitwa z Persami, dowodzonymi przez króla Dariusza odbyła się nad rzeką Granicus. Persja przegrała, lecz Dariusz zdołał umknąć. Aleksander wraz z armią maszerował więc dalej w kierunku miejscowości Gordion, gdzie przeciął słynny węzeł gordyjski. Legenda głosiła, że ten kto będzie w stanie węzeł rozwiązać, zostanie królem świata. Aleksander po zdobyciu miasta przeciął węzeł mieczem.

Drugą bitwę z Persami ponownie w 333 roku wygrali pod Issos Grecy i Macedończycy i ponownie Dariuszowi udało się umknąć. Aleksander uwięził całą rodzinę Dariusza a wszystkie miasta, prócz Tyros, poddały się pod panowanie Macedonii. W 331 roku Aleksander wyrusza do Egiptu. Zostaje tam przyjaźnie powitany zakłada więc miasto Aleksandrię, która później stanie się centrum kultury i nauki egipskiej (biblioteka aleksandryjska). Posuwa się dalej w kierunku pustyni gdzie w oazie Siwa w świątyni Zeusa Ammona zostaje powitany jako syn boży. Zainspirowany tym wydarzeniem Aleksander ogłosi się wkrótce faraonem, jedynym władcą Egiptu i Bogiem. Bóg rozdrażniony faktem fiaska poszukiwań zbiegłego króla Dariusza powraca jednak wkrótce do Persji. W kolejnej bitwie pod Gaugamela Dariusz umyka Aleksandrowi po raz trzeci. Sfrustrowany Macedończyk zajmuje Babilon oraz Susę i zostaje ogłoszony królem Persji. Spalona zostaje Pesepolis, stolica Persji. W ten sposób Aleksander mści się za spalenie Akropolis w 480 roku p.n.e. Aleksander nadal ściga Dariusza. Dopada wreszcie opuszczony rydwan, w którym znajduje Dariusza zamordowanego. Pochwyciwszy morderców Aleksander rozkazuje ich ukarać a sam organizuje Dariuszowi iście królewski pogrzeb.

Aleksander pozostawał długo w Persji przejmując wschodni styl bycia i obyczaje. Zorganizował „zaślubiny Wschodu z Zachodem”, ogromną uroczystość, podczas której tysiące macedońskich wojowników poślubiło perskie kobiety. Sam Władca poślubił także Roxanę i miał z nią potomstwo. Wzorem władców wschodu miał zresztą wiele żon, lecz nie miał dla nich prawie wcale czasu. Te związki małżeńskie służyły w głównej mierze celom politycznym, jako narzędzie przymierzy i sojuszy, jakie Macedonia zawierała w drodze do Indii. Posuwając się na południe armia Aleksandra nie stoczyła ani jednej bitwy. Jedyna potyczka odbyła się z walecznym plemieniem Mali i była to jedyna przegrana Aleksandra w tej wojnie. W czerwcu 325 roku dotarto wreszcie do ujścia rzeki Indus, po czym zawrócono na skróty przez pustynię i góry Hindukuszu w kierunku Persji. To był błąd, gdyż Aleksander stracił wtedy znaczną część swej wykończonej i wygłodzonej armii. Po powrocie kontynuował dzieło wzajemnej inspiracji kultur wschodniej i zachodniej. Ponownie pojął za żonę drugą kobietę pochodzącą tym razem z Indii Stateirę, niektórzy jednak twierdzą, że była to jedna z córek Dariusza.

W 323 roku Aleksander wraca do Babilonu gdzie 10 czerwca umiera z do dziś niewyjaśnionej przyczyny w wieku 33 lat. Jego wielkim marzeniem była uniwersalistyczna tolerancja i koegzystencja wszystkich religii i braterstwo wszystkich narodów. Jego wielką miłością był najbliższy przyjaciel od czasów dzieciństwa, przez wiele następnych lat nieodłączny towarzysz i kochanek Hefajstion. Podobno władca kochał go bezkrytycznie, i patrzył przez palce na wszystkie potknięcia swego faworyta. Piękny, wysoki, a przy tym zepsuty, nadęty i głupi był jednak bezgranicznie oddany swemu panu i miłość Aleksandra ochoczo odwzajemniał.

Po jednej z pijatyk Hefajstion zachorował. Wysoka gorączka wykluczyła go z dalszej zabawy. Przywołany lekarz zarządził ścisłą dietę. (…) Wkrótce Hefajstion poczuł się lepiej. Skorzystał z chwilowej nieobecności medyka i kazał sobie podać gotowaną kurę. Zjadł bardzo dużo i popił dwoma litrami chłodzonego wina. Skutek był natychmiastowy. (…) Kiedy doniesiono (Aleksandrowi) o ponownym zasłabnięciu Hefestiona zerwał się natychmiast i ruszył w stronę pałacu, najszybciej jak to było możliwe. Kiedy dotarł na miejsce, przyjaciel już nie żył.
Trudno opisać rozpacz, w jaką wpadł Aleksander. Dzień i noc czuwał przy zwłokach i płakał bez przerwy. Kazał ogłosić powszechną żałobę na całym Wschodzie. Zakazał gry na wszelkich instrumentach, obciąć włosy, naśladując żałobę Achillesa po śmierci Patrokla. Nawet swoim koniom kazał skrócić ogon i grzywy. Pechowy lekarz został natychmiast ukrzyżowany.
Aleksander ufundował przyjacielowi wspaniały grobowiec. Ustanowił też kult herosa na jego cześć.

Na temat śmierci zarówno Hefajstiona jak i Aleksandra krążą różne pogłoski. Według jednej z hipotez obaj zostali otruci, w czym brał podobno udział słynny Arystoteles. Wielki filozof uznawał Aleksandra za nieobliczalnego tyrana a ponoć był też zazdrosny o królewskiego kochanka. Nie można jednak wykluczyć, że Aleksander po prostu zachorował na zapalenie płuc albo na malarię. Zaawansowany alkoholizm i rany odniesione w Indiach zmniejszyło odporność jego organizmu tak bardzo, że nie zdołał pokonać choroby.

Aleksander Wielki obala stereotyp zrównania męskiego homoseksualizmu i zniewieścienia.
Wizje Aleksandra stały się równie znane jak jego mania wielkości, której tak bardzo się obawiano. Prócz tego patos, megalomania i połączona z tym utrata poczucia rzeczywistości. Cóż za wspaniały materiał dla filmowców zwłaszcza w czasach, gdy kolejny szaleniec wplątał największe na świecie mocarstwo w bezsensowną i krwawą walkę na terenach dawnej Persji i Babilonu.

Wkrótce na ekranach kin zagości nowa hollywoodzka superprodukcja w reżyserii Olivera Stone`a poświęcona wielkiemu zdobywcy – Aleksandrowi. Wśród wykonawców zobaczymy między innymi Anthonego Hopkinsa (Ptolemeusz) i Colina Farrela (Aleksander Wielki). Wystąpią także Val Kilmer (Filip II) oraz Christopher Plummer (Arystoteles). W roli kochanka i przyjaciela Aleksandra Wielkiego- Hefajstiona wystąpi urodzony w Louisianie w 1971 roku Jared Leto. Ścieżkę dźwiękową skomponował Vangelis. Polska premiera filmu przewidziana jest na początek stycznia.

Bibliografia:
Paul Russel, Stu kochających inaczej – Ranking, Wydawnictwo Orpheus.
Roger Peyrefitte, Der junge Alexander, Wydawnictwo Bruno Gmünden Verlag
Mary Renault, The Persian Boy
Stefhen Farlough, Inna Miłość, Wydawnictwo Akademickie Dialog.

Autorzy:

zdjęcie Janusz Boguszewicz

Janusz Boguszewicz [1]

tłumacz, belfer, germanista, publicysta, gej, komunista, ateista, czasami „mason” i anty-kaczysta. Ostatnio feminista i antyglobalista. WYKSZTAŁCIUCH. Współpraca z portalami homiki.pl, innastrona oraz magazynem Replika.


Article printed from homiki.pl: http://homiki.pl

URL to article: http://homiki.pl/index.php/2004/11/aleksander-wielki-wadca-wojownik-i-kochanek/

URLs in this post:

[1] Janusz Boguszewicz: http://homiki.pl/index.php/autorship/nuke_topic_68/

[2] Pocztówka z Jordanii: http://homiki.pl/index.php/2007/07/pocztwka-z-jordanii/

[3] Aleksander Wielki w kinie i w księgarniach: http://homiki.pl/index.php/2005/02/aleksander-wielki-w-kinie-i-w-ksigarniach/

Copyright © 2011 homiki.pl. Wszelkie prawa zatrzeżone.